فلسفه وجودی سیزدهبدر
فلسفه وجودی سیزدهبدر، هرچه بوده، با آنچه برخی تصور میکنند و آن را همراه با نحسی میدانند، تفاوت دارد. آیینهای شاد بهاری تداوم داشته و این روز نیز به عنوان بخشی از این جشنها باقی مانده است.
روزی خوش که بدشگون نیست
برخی روایتها درباره فلسفه سیزدهبدر میگویند که جمشید، پنجمین پادشاه سلسله پیشدادی، در روز سیزدهم نوروز در دشتهای سرسبز خیمه میزد و بارعام میداد. این سنت برای چندین سال ادامه یافت و در نهایت، مردم ایران این روز را در کنار چشمهسارها و دامن طبیعت سپری کردند.
عدد ۱۳ در باورهای ایرانی
در برخی فرهنگها، عدد ۱۳ به عنوان عددی نحس شناخته میشود، اما در تمدن ایران باستان چنین نبوده است. در تخت جمشید، برخی کاخها دارای ۱۳ ستون بودهاند که نشان از جایگاه ویژه این عدد در فرهنگ ایران دارد.
آیینهای ویژه سیزدهبدر؛ از سبزه گره زدن تا بازیهای سنتی
در این روز، آیینهای متعددی برگزار میشود که می توان به گره زدن سبزه توسط جوانان، بهویژه دختران و پسران، با نیت برآورده شدن آرزوهایشان سبزه را گره میزنند و در آب رها میکنند.
خوردن کاهو با سکنجبین
خوردن کاهو و سکنجبین این سنت دیرینه که ریشه در طب سنتی ایران دارد، نمادی از پاکسازی بدن پس از تعطیلات نوروزی است.
پختن غذاهای سنتی، از آش رشته گرفته تا کباب و غذاهای محلی هر منطقه، بخشی از آیین این روز است.
بازیهای محلی، گرگم به هوا، هفت سنگ، عمو زنجبر باف
بازیهایی مانند گرگم به هوا، هفتسنگ، یهقُل دوقُل و عموزنجیرباف در برخی مناطق هنوزهم در سیزدهبدر انجام میشود.
نقش سیزدهبدردر حفظ محیط زیست، جمع آوری زباله ها، پرهیزازآتش در مراتع
سیزدهبدر روزی برای پیوند دوباره با طبیعت است، اما متأسفانه در سالهای اخیر، حضور گسترده مردم باعث آلودگی محیط زیست شده است. برای حفظ زیبایی طبیعت، باید اصولی مانند جمعآوری زبالهها، پرهیز از روشنکردن آتش در مراتع و استفاده کمتر از ظروف پلاستیکی رعایت شود.
سیزدهبدر در مناطق مختلف ایران
اما سیزده بدر مناطق مختلف ایران حال روز خاص خودش دارد به عنوان مثال، مازندران و گیلان، مردم در کنار دریا، جنگلها و رودخانهها این روز را سپری میکنند. خوزستان و بوشهر، غذاهای محلی مانند ماهی کبابی و قلیهماهی در کنار آبهای خلیج فارس و کارون پخته میشود. شیراز و اصفهان در پارکهای شهری و باغهای اطراف شهر میزبان مردم برای برگزاری سیزدهبدر هستند و درمناطق عشایری هم عشایر این روز را با اجرای موسیقی محلی و رقصهای سنتی جشن میگیرند.
سیزدهبدر در سایه کرونا؛ روزی که خانهنشین شدیم
در طول تاریخ، سیزدهبدر روزی برای گردهمایی و شادی بوده است، اما در نوروز ۱۳۹۹، شیوع ویروس کرونا مردم را مجبور کرد که این سنت را در خانههایشان برگزار کنند. این تجربه نشان داد که در مواقع بحران، مردم میتوانند به مسئولیت اجتماعی خود عمل کنند و سلامت عمومی را در اولویت قرار دهند.