به گزارش افق امروز
محمدمهدی شطرنجی، رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، در نشست خبری که بهمناسبت گرامیداشت روز مهندس و با حضور معاونان سازمان برگزار شد، با اشاره به فلسفه شکلگیری سازمان نظام مهندسی کشاورزی گفت: هدف اصلی از تأسیس این سازمان، مهندسیکردن تولید و نفوذ دانش تخصصی در بدنه کشاورزی بوده است؛ مسیری که بدون آن، توسعه پایدار در شرایط محدودیت منابع آبی و اقلیمی استان یزد امکانپذیر نخواهد بود.
وی با بیان اینکه استان یزد دیگر ظرفیت توسعه افقی کشاورزی را ندارد، افزود: راه نجات بخش کشاورزی استان، افزایش بهرهوری، توسعه عمودی و استفاده حداکثری از دانش مهندسی است. سازمان نظام مهندسی کشاورزی در این مسیر، بهعنوان یک مرجع نظاممند اطلاعاتی و فنی، باید پاسخگوی نیاز دستگاههای اجرایی و بهرهبرداران باشد.
شطرنجی با اشاره به تغییر رویکرد دولت در واگذاری بخشی از امور تصدیگری و نظارتی، تصریح کرد: در سالهای اخیر، بهواسطه اعتمادسازی میان بخش دولتی و سازمان نظام مهندسی، بخشی از کارهای نظارتی به کارشناسان این سازمان واگذار شده است. امروز نعداد اعضای نظام مهندسی کشاورزی در سطح کشور بیش از یکصد و پنجاه هزار ودر سطح استان یزد دوهزار و پانصد کارشناس حقیقی و شرکت حقوقی در قالب سازمان، ظرفیت بزرگی برای پشتیبانی علمی و اجرایی بخش کشاورزی، منابع طبیعی و محیط زیست فراهم کردهاند.
رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد، توسعه گلخانهها را یکی از مهمترین محورهای عبور از بحران کمآبی دانست و گفت: در حال حاضر بیش از دو هزار هکتار سطح گلخانهای فعال در استان وجود دارد و صدها هکتار نیز دارای پروانه تأسیس است. این در حالی است که مصرف آب در گلخانهها بهمراتب کمتر از کشت فضای باز بوده و سهم قابل توجهی در تولید محصولات استان دارد.
وی با تأکید بر اینکه توسعه کمی گلخانهها بدون نظارت فنی نتیجهبخش نخواهد بود، اظهار داشت: استقرار ناظر فنی در گلخانهها، حلقه مفقودهای است که باید تکمیل شود. ناظر فنی تضمینکننده سلامت محصول، مدیریت صحیح مصرف کود و سم، افزایش عملکرد و انطباق تولید با استانداردهای بازار است.
شطرنجی با اشاره به برنامه شناسنامهدار کردن محصولات کشاورزی افزود: امروز سلامت مصرفکننده و قابلیت ردیابی محصول، یک مطالبه جدی است. شناسنامهدار شدن محصولات و ثبت اطلاعات تولید، این امکان را فراهم میکند که هر محصول از مزرعه تا بازار قابل پایش باشد و در صورت بروز مشکل، منشأ آن بهصورت دقیق مشخص شود.
وی ادامه داد: این موضوع بهویژه در محصولات گلخانهای و صادراتمحور اهمیت دوچندان دارد. کشوری که محصول ما را وارد میکند، انتظار دارد بداند این محصول در چه شرایطی تولید شده و آیا الزامات بهداشتی در آن رعایت شده است یا خیر.
رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد در بخش دیگری از سخنان خود، به نقش داروخانههای گیاهپزشکی اشاره کرد و گفت: ساماندهی داروخانههای گیاهپزشکی و الزام بهکارگیری نیروهای متخصص، نقش مهمی در کنترل ورودی نهادهها و کاهش مصرف بیرویه سموم دارد. این موضوع، مستقیماً با سلامت محصول و محیط زیست در ارتباط است.
وی همچنین از گسترش مبارزه زیستی بهجای مبارزه شیمیایی در گلخانهها خبر داد و افزود: خوشبختانه استان یزد در این حوزه پیشرو است و با کمک کارشناسان فنی و شرکتهای دانشمحور، زنجیره تولید و استفاده از عوامل زیستی در حال تکمیل است.
شطرنجی با اشاره به اهمیت محصولات باغی بهویژه پسته گفت: با توجه به سطح گسترده باغات پسته در استان و حساسیتهای صادراتی، استقرار ناظر فنی در باغات بزرگ، بهویژه باغات بالای پنج هکتار، در دستور کار قرار دارد تا کیفیت، سلامت و قابلیت صادرات این محصول راهبردی تقویت شود.
وی در ادامه به اقدامات سازمان در حوزه منابع طبیعی و محیط زیست اشاره کرد و گفت: اجرای طرحهای ترسیب کربن، پایش صنایع آلاینده، مکانیابی علمی طرحها و جلوگیری از تخریب پوشش گیاهی، از جمله برنامههایی است که با مشارکت کارشناسان سازمان و همکاری دستگاههای اجرایی در حال اجراست.
رئیس سازمان نظام مهندسی کشاورزی و منابع طبیعی استان یزد در پایان با تأکید بر نقش مهندسان در آینده کشاورزی استان اظهار داشت: سازمان نظام مهندسی کشاورزی، امروز به یک بدنه تخصصی بزرگ تبدیل شده است و با ساماندهی ارجاع کار، رتبهبندی کارشناسان و ارتقای صلاحیت حرفهای، میتواند نقش تعیینکنندهای در امنیت غذایی، سلامت جامعه و پایداری محیط زیست ایفا کند.
واکاوی و تحلیل های فنی :
نخست: مهندسی تولید؛ راهبرد بقا در اقلیم خشک یزد
کشاورزی استان یزد، بیش از هر زمان دیگر، نیازمند تغییر نگاه از تولید سنتی به تولید مهندسیشده است. محدودیت منابع آبی، افزایش هزینه نهادهها و فشار بازار، عملاً ادامه مسیر گذشته را ناممکن کرده است. در چنین شرایطی، تأکید محمدمهدی شطرنجی بر مهندسیکردن تولید، یک انتخاب نیست؛ بلکه یک ضرورت است.
مهندسی تولید بهمعنای تصمیمگیری مبتنی بر داده، دانش و نظارت مستمر است. بدون این رویکرد، حتی توسعه گلخانهها نیز میتواند به اتلاف منابع منجر شود. تجربه سالهای اخیر نشان داده است که هرجا دانش فنی وارد میدان شده، بهرهوری افزایش یافته و ریسک تولید کاهش پیدا کرده است.
در واقع، سازمان نظام مهندسی کشاورزی در حال ایفای نقش «مغز متفکر» بخش کشاورزی استان است؛ نهادی که میتواند تولید را از حالت آزمون و خطا خارج کرده و آن را به یک فرایند علمی و قابل پیشبینی تبدیل کند.
دوم: ناظر فنی؛ ستون فقرات سلامت و صادرات
ناظر فنی، فقط یک عنوان اداری نیست؛ بلکه ضامن کیفیت، سلامت و اعتبار محصول است. تأکید رئیس سازمان بر استقرار ناظر فنی در گلخانهها و باغات، نشان میدهد سیاستگذار بهدرستی به پیوند میان نظارت و بازار پی برده است.
در بازار امروز، محصولی که فاقد پشتوانه فنی و اطلاعات تولید باشد، شانس رقابت ندارد. ناظر فنی با ثبت دقیق عملیات، مصرف نهادهها و وضعیت بهداشتی، امکان دفاع از محصول در بازارهای داخلی و خارجی را فراهم میکند.
از منظر کاربردی، توسعه ناظر فنی همچنین به ارتقای جایگاه مهندسان کشاورزی و ایجاد اشتغال تخصصی پایدار منجر میشود؛ موضوعی که هم به نفع تولیدکننده و هم به نفع جامعه مهندسی است.
سوم: شناسنامهدار شدن محصول؛ پیوند تولید و اعتماد
شناسنامهدار شدن محصولات کشاورزی، پاسخی به مطالبه رو به رشد مصرفکنندگان برای شفافیت است. سخنان شطرنجی نشان میدهد این موضوع بهدرستی در کانون برنامههای سازمان قرار گرفته است.
وقتی محصول دارای شناسنامه باشد، مسیر تولید آن قابل ردیابی است. این شفافیت، هم نظارت را تسهیل میکند و هم اعتماد مصرفکننده را افزایش میدهد. در شرایطی که سلامت غذا به یکی از دغدغههای اصلی جامعه تبدیل شده، این رویکرد یک مزیت راهبردی محسوب میشود.
همچنین شناسنامهدار شدن محصول، زمینهساز مدیریت بحرانهای احتمالی است؛ زیرا در صورت بروز مشکل، منشأ آن بهسرعت شناسایی و کنترل میشود.
چهارم: مدیریت نهادهها و گذار به تولید پاک
تأکید بر ساماندهی داروخانههای گیاهپزشکی و گسترش مبارزه زیستی، نشاندهنده تغییر رویکرد از درمان بحران به پیشگیری است. مدیریت ورودی نهادهها، کلید کاهش آسیبهای زیستمحیطی و بهداشتی است.
در استان یزد، که محیط زیست شکنندهای دارد، این رویکرد اهمیت دوچندان پیدا میکند. کاهش مصرف سموم، نهتنها سلامت محصول را افزایش میدهد، بلکه به پایداری خاک، آب و تنوع زیستی نیز کمک میکند.
این مسیر، بدون حضور کارشناسان آموزشدیده و زنجیره دانشی کامل، امکانپذیر نیست؛ موضوعی که در سخنان رئیس سازمان بهروشنی مورد توجه قرار گرفت.
پنجم: حکمرانی تخصصی و نقش بینبخشی سازمان
سازمان نظام مهندسی کشاورزی امروز فراتر از یک نهاد صنفی عمل میکند. ورود به حوزههای منابع طبیعی، محیط زیست، ترسیب کربن و پایش صنایع، نشاندهنده نقشآفرینی بینبخشی این سازمان است.
این نقش، بهویژه در شرایطی که دستگاههای دولتی با محدودیت منابع انسانی مواجهاند، اهمیت بیشتری پیدا میکند. استفاده از ظرفیت کارشناسان، امکان اجرای پروژههای میدانی دقیق و کمهزینهتر را فراهم میسازد.
در نهایت، اگر رتبهبندی، ارجاع کار و ارتقای صلاحیت کارشناسان بهدرستی اجرا شود، سازمان نظام مهندسی کشاورزی میتواند به یکی از ستونهای اصلی حکمرانی علمی در کشاورزی استان یزد تبدیل شود.