به گزارش افق امروز
قند و کربوهیدراتهای تصفیهشده؛ دشمن خاموش کلاژن پوست
شیرینیها، نوشیدنیهای قندی، نان سفید، پاستا و انواع دسرهای صنعتی از مهمترین عوامل تسریع پیری به شمار میروند. مصرف بالای قند فرآیندی به نام «گلیکاسیون» را فعال میکند؛ در این فرآیند، مولکولهای قند به پروتئینهای بدن میچسبند و ساختار آنها را تخریب میکنند. نتیجه این واکنش، آسیب به کلاژن و الاستین است؛ دو پروتئین حیاتی که مسئول استحکام و انعطافپذیری پوست هستند.
تخریب کلاژن به مرور زمان باعث ایجاد چینوچروک، افتادگی پوست و کدر شدن چهره میشود. علاوه بر آن، جهشهای ناگهانی قند خون که در اثر مصرف کربوهیدراتهای تصفیهشده ایجاد میشود، التهاب سیستمیک را افزایش میدهد؛ عاملی که نهتنها ظاهر پوست را پیرتر نشان میدهد، بلکه خطر ابتلا به دیابت و اضافهوزن را نیز بالا میبرد.
برای کاهش این اثرات، بهتر است غلات کامل مانند جو دوسر، برنج قهوهای و کینوا را جایگزین آرد سفید کنید و در صورت تمایل به طعم شیرین، از میوههای تازه یا مقدار کمی شکلات تلخ استفاده کنید. این تغییر ساده میتواند به حفظ انرژی پایدار و سلامت پوست کمک کند.
گوشتهای فرآوریشده و غذاهای سرخکرده؛ تشدید التهاب و پیری سلولی
سوسیس، کالباس، هاتداگ و بیکن از جمله گوشتهای فرآوریشدهای هستند که حاوی سدیم بالا، مواد نگهدارنده و چربیهای ناسالماند. مصرف زیاد سدیم باعث کمآبی پوست و برجستهتر شدن خطوط و چینوچروک میشود. همچنین نیتراتها و افزودنیهای شیمیایی موجود در این محصولات، التهاب مزمن را در بدن افزایش میدهند؛ عاملی که با پیری سریعتر و بیماریهای قلبی مرتبط است.
از سوی دیگر، غذاهای سرخشده و فستفودها به دلیل داشتن چربیهای ترانس و اشباع، به سلامت قلب و عروق آسیب میزنند و خاصیت کشسانی پوست را کاهش میدهند. مطالعات منتشرشده در نشریه Neurobiology of Aging نشان دادهاند رژیمهای غذایی سرشار از چربیهای ناسالم میتوانند خطر ابتلا به آلزایمر و اختلالات شناختی را افزایش دهند. این موضوع نشان میدهد که پیری تنها به ظاهر محدود نمیشود، بلکه مغز و عملکرد ذهنی نیز تحت تأثیر قرار میگیرند.
برای کند کردن روند پیری، بهتر است منابع پروتئین سالمتری مانند ماهی، مرغ کبابی، حبوبات و مغزها را جایگزین غذاهای فرآوریشده کنید. این انتخابها علاوه بر کاهش التهاب، به سلامت قلب و پوست کمک میکنند.
الکل و مصرف بیش از حد نمک؛ تسریع پیری داخلی و خارجی
مصرف مداوم الکل یکی دیگر از عوامل مهم پیری زودرس است. الکل با کمآب کردن بدن و پوست، ظاهری کدر و خسته ایجاد میکند و خطوط ریز را نمایانتر میسازد. همچنین باعث کاهش سطح ویتامین A در بدن میشود؛ ویتامینی که برای بازسازی و ترمیم سلولهای پوستی ضروری است.
مطالعهای در سال ۲۰۲۱ در مجله Addiction Biology نشان داد که مصرف بیشتر الکل با تسریع پیری زیستی در مغز و DNA مرتبط است. حتی مصرف متوسط نیز میتواند روند پیری سلولی را سرعت ببخشد.
در کنار الکل، مصرف بیش از اندازه نمک نیز تأثیر قابلتوجهی بر پیری دارد. رژیم غذایی پرنمک باعث احتباس آب، پفکردگی اطراف چشمها و آسیب به عروق خونی میشود. کاهش جریان خون در پوست، اکسیژنرسانی را محدود کرده و ظاهر پوست را پیرتر نشان میدهد.
بر اساس توصیه World Health Organization، بزرگسالان باید کمتر از ۵ گرم نمک در روز (کمتر از یک قاشق چایخوری) مصرف کنند تا خطر فشار خون بالا و بیماریهای قلبی کاهش یابد. استفاده از ادویهها و گیاهان معطر به جای نمک اضافی، راهکاری ساده برای حفظ سلامت است.
پیری بخشی طبیعی از زندگی است، اما سرعت آن تا حد زیادی به انتخابهای روزمره ما بستگی دارد. کاهش مصرف قند، گوشتهای فرآوریشده، غذاهای سرخکرده، کربوهیدراتهای تصفیهشده، الکل و نمک میتواند نقش مهمی در حفظ سلامت پوست، انرژی و عملکرد ذهنی ایفا کند.
ایجاد تغییرات کوچک در رژیم غذایی، همراه با ورزش منظم، خواب کافی و نوشیدن آب، به شما کمک میکند جوانتر بمانید و روند پیری را به شکل چشمگیری کندتر کنید.