به گزارش افق امروز
به نقل از ایرنا مسجد سید اصفهان سالهاست یکی از پرچالشترین بناهای تاریخی شهر به شمار میرود؛ بنایی ارزشمند که آسیبهای متعدد از جمله نگرانیهای مرتبط با فرونشست، وضعیت نامناسب نگهداری و محدودیتهای مالی، حفاظت از آن را دشوار کرده است. در کنار این مسائل، چندگانگی مدیریت و مسوولیت میان دستگاههای مختلف نیز به یکی از موانع جدی برای تصمیمگیری و اقدام مؤثر درباره این مسجد تبدیل شده است.
در چنین شرایطی، نگهداری و مرمت مسجد سید هزینهبر است و همین موضوع، هر بار بخشی از مسوولیت را میان دستگاههای متولی دستبهدست کرده؛ اما حاصل برای بنا چندان رضایتبخش نبوده است. سالهاست رسانهها درباره وضعیت این مسجد هشدار دادهاند و ایرنا نیز در گزارشهای مختلف ابعاد مشکلات آن را بررسی کرده است. با پیگیریهای رسانهای، برای رسیدگی جدیتر به وضعیت مسجد، موضوع در شورای فنی وقت استانداری اصفهان مطرح و برگزاری جلسهای در محل بنا برای بررسی مشکلات و هماهنگی میان دستگاههای مسوول دنبال شد؛ با این حال، از آن تاریخ به بعد هنوز اقدام تعیینکنندهای که بتواند مسیر حفاظت از مسجد را تغییر دهد، دیده نشده است.
اکنون قرار است وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی در سفر روز چهارشنبه خود به اصفهان، در جریان برنامههای هفته گردشگری، از مسجد سید نیز بازدید کند. این بازدید میتواند فرصتی برای عبور از بازدیدهای تشریفاتی و رسیدن به یک تصمیم عاجل و پیشبینی اعتبار مشخص برای مرمت و حفاظت از این بنای تاریخی باشد.
مسجد جامع اصفهان نیز کم و بیش با مسائلی مشابه دست و پنجه نرم میکند، هرچند جایگاه آن با ثبت جهانی، اهمیت تاریخی و معماری کمنظیر و قرار گرفتن در شمار مساجد شاخص تاریخی جهان اسلام، حساسیت بیشتری ایجاد میکند. این مسجد ۱۲۰۰ ساله، سال گذشته بار دیگر با مشکل رطوبت در پشت گنبدخانه نظامالملک به یکی از موضوعات مهم میراث فرهنگی اصفهان تبدیل شد. ترکیدگی لوله آب و فرسودگی شبکه فاضلاب پیرامون بنا، وضعیت را تشدید کرد و پس از پیگیری مدیریت بحران استانداری اصفهان، اقداماتی برای رفع فوری مشکل انجام شد؛ اما روشن است که حفاظت از یک بنای تاریخی با چنین قدمت و جایگاهی، به اقدامات مقطعی و اضطراری محدود نمیشود و به برنامه مستمر برای پایش، مرمت و تأمین اعتبار نیاز دارد.
بخش دیگری از چالش مسجد جامع به نحوه مدیریت و استفاده از این بنای تاریخی بازمیگردد. این مسجد از یک سو محل برگزاری برنامهها و مراسمهای مذهبی مختلف است و از سوی دیگر، یکی از مقاصد مهم گردشگران اصفهان به شمار میرود. بنابراین شیوه برگزاری مراسم، نصب تجهیزات، استفاده از فضاهای مختلف و حتی نحوه نگهداری شبستانها و حیاط بنا باید با ملاحظات یک اثر ثبت جهانی و یک بنای ۱۲۰۰ ساله هماهنگ باشد.
در این میان، همکاری و هماهنگی بیشتر میان وزارت میراث فرهنگی و سازمان اوقاف اهمیتی دوچندان دارد. بسیاری از بناهای تاریخی مذهبی در کشور با همین مساله چندمتولیبودن روبهرو هستند اما وقتی یک بنا ثبت جهانی شده و بخشی از سرمایه گردشگری یک شهر به شمار میرود، نمیتوان حفاظت از آن را صرفاً در چارچوب وظایف یک دستگاه دید بلکه باید برای پاسداشت و نگهداشت آن سرمایه پایدار گردشگری، همتوانی بیشتر و در نوع و حجم مواجهه و برخورد با چنین بناهای مذهبی و تاریخی تفاوت قائل شد.
علاوه بر این موارد، عبور مترو از ۲۰ متری مسجد جامع در حالی که دچار فرسودگی ملات و آجرها در برخی جرزهاست، نگرانی از آسیبهای بیشتر را در خلال اجرای طرح و یا در زمان بهرهبرداری دوچندان کرده است. آنطور که روابط عمومی میراث فرهنگی اصفهان اعلام کرده، تحقیقات مشاور قطار شهری یعنی دانشگاه علم و صنعت آماده شده که با تکمیل رفع ابهامات بزودی برای تصمیمگیری نهایی به شورای فنی وزارتخانه میراث فرهنگی ارسال خواهد شد.
اصفهان به عنوان یکی از مهمترین شهرهای گردشگری ایران، برای حفظ بناهایی مانند مسجد سید و مسجد جامع نیازمند تصمیمهایی فراتر از بازدیدها و در خلال آنها، تعریف و بازخوانی ارزشهای معماری و یا حتی اظهار نگرانی است. به واقع آنچه اهمیت دارد، مشخص شدن این است که وزارت میراث فرهنگی برای حفاظت از این ۲ بنا چه برنامهای دارد، چه میزان اعتبار میتواند اختصاص دهد و برای حل مسائل و همپوشانیهای مدیریتی با دستگاههای دیگر چه رایزنیهایی انجام خواهد داد.
سیدرضا صالحی امیری از زمان منسوب شدنش به عنوان وزیر میراث فرهنگی بیش از پنج بار به اصفهان سفر کرده و بخش زیادی از این سفرها بیشتر برای افتتاح هتل و طرحهای گردشگری بوده است. این بار اما بازدید از ۲ بنای تاریخی پرچالش، فرصتی فراهم کرده تا نتیجه سفرهای او بر کفه تصمیمهای حفاظتی وزارتخانه از میراث تاریخی سنگینی کند نه بر کفه طرحهای گردشگری.
مسجد سید و مسجد جامع اصفهان اکنون به تصمیمهای تعیین کننده نیاز دارند؛ تصمیمی که بتواند میان مسوولیت دستگاهها، تأمین اعتبار، مرمت و حفاظت و دادن خط روشن در شیوه مواجهه با یک بنای مذهبی تاریخی، مسیر روشنتری ایجاد کند. اگر این سفر بتواند چنین مسیری را رقم بزند، میتوان گفت بازدید صالحی امیری از این ۲ مسجد معنایی فراتر از یک برنامه معمول در سفرهای استانی آقای وزیر خواهد داشت.
به گزارش ایرنا، وزیر میراث فرهنگی گردشگری و صنایع دستی قرار است روز چهارشنبه، هشتم مهر به اصفهان سفر و یک هتل پنج ستاره را در این شهر افتتاح کند. بازدید از ۲ اثر تاریخی مسجد سید و مسجد جامع اصفهان به عنوان بناهای پرچالش و نیازمند اعتبار در راستای مرمت و نگهداری از برنامههای دیگر او در خلال این سفر است.
مسجد سید یکی از مساجد تاریخی اصفهان و متعلق به دوره قاجار است که در سالهای اخیر کمتوجهی نهادهای متولی به این بنا شرایط نامطلوبی را برای آن رقم زده و آثار فرونشست چون ترکها و نشستهای نامتقارن شرایط این مسجد را سختتر کرده است.
مسجد جامع اصفهان بنایی با قدمت هزار و ۲۰۰ سال است که در فهرست آثار جهانی قرار دارد.
مکانی که مسجد جامع بر بنیان آن ساخته شده، یک آتشکده بوده است اما قدمت این مسجد تاریخی و بزرگ ایران به قرن دوم هجری باز میگردد. این مسجد مجموعهای از معماری دوران ایلخانی، سلجوقی، مظفری، تیموری، صفوی و قاجار است که همین امر باعث شده آن را موزه معماری ایران بدانند.
این اثر در شمار پنج مسجد باشکوه تاریخ معماری دنیا قرار دارد.