به گزارش افق امروز
به نقل از بهداشت نیوز یک خانم کل گیاه آلوئهورای خانگی خود را به همراه پوست و گوشت و باقی اجزا درون مخلوطکن ریخت و خمیر نرم آن را روی صورتش مالید. یک ساعت گذشت و پوست صورتش قرمز و متورم شد و احساس خارش پیدا کرد. دلیل این واکنش «آلوئین» موجود در پوست آلوئهورا بود که خانم نمیدانست باید قبل از هرچیز آن را جدا کند.
خانم دیگری برشهای لیمو را روی صورتش گذاشت و صبح روز بعد بدون شستن صورت از خانه بیرون رفت. حوالی عصر بود که لکههای تیره در محل قرارگیری برشهای لیمو زیر نور آفتاب پدیدار شدند. دلیل؟ وجود ترکیبات حساس به نور در پوست مرکبات باعث بروز عارضهای به نام فیتوفوتودرماتیت میشود.
چن یاندا، متخصص پوست اهل تایوان، این موارد را در برنامه «سلامت ۱+۱» شبکه انتیدی، رسانه خواهر اپک تایمز، به اشتراک گذاشت تا توجه ما را به یک مشکل رایج جلب کند: خیلیها میخواهند پوست شفافتری داشته باشند، اما نمیدانند برای حفظ ایمنی چه کنند.
چرا رنگ پوست تیره میشود
خیلیها تصور میکنند که فقط نور خورشید باعث تیرهشدن پوست میشود، اما ترشح ملانین- رنگدانهای که مسئول رنگ پوست است- بر اثر عوامل مختلف تشدید میشود.
- مواجهه با نور (منابع نوری محیطهای سربسته)
جدا از اشعه فرابنفش، نور مرئی هم میتواند ترشح ملانین را چندبرابر کند و باعث تیرگی پوست و ایجاد لکههای پوستی شود. هم لامپهای رشتهای قدیمی و هم لامپهای فلورسنت امروزی مقداری اشعه فرابنفش و نور مرئی با شدت بالا ساطع میکنند. صفحه نمایش کامپیوتر، تلویزیون و تلفن همراه نیز میزان قابلتوجهی نور آبی و مرئی ساطع میکند. مواجهه طولانیمدت با این منابع نوری حتی در محیطهای سربسته باعث تیرگی پوست میشود.
- کمخوابی و استرس مزمن
کمخوابی و استرس مزمن پوست را در حالت «التهاب مزمن» قرار میدهند که سلولهای ملانینساز را بهطور مداوم تحریک میکند.
کمخوابی باعث میشود که رنگ پوست به زردی بزند که آن هم به التهاب نسبت داده میشود. گروهی از خانمهای چینی در مطالعه ای در سال ۲۰۲۳ مورد بررسی قرار گرفتند. آنها یک شب بهطور کامل بیدار ماندند یا بهمدت پنج شب متوالی فقط ۴ ساعت خوابیدند. پژوهشگران با استفاده از تجهیزات تصویربرداری تخصصی متوجه شدند که رنگ پوست این افراد در هردو حالت به شکل محسوسی به زردی میزند. رنگ زرد پوست حتی بعد از سه روز خواب طبیعی همچنان پابرجا بود.
- نوسانات هورمونی
نوسانات هورمونی در خانمها یکی دیگر از عوامل دخیل در بروز لکههای پوستی است که بهویژه در سه حالت زیر رخ میدهد:
- دوران بارداری: افزایش سطح استروژن و پروژسترون باعث بروز ملاسما میشود.
- یائسگی: کاهش سطح این هورمونها باعث تغییر رنگ پوست میشود.
- قرصهای جلوگیری از بارداری: از آنجا که این داروها باعث تغییر سطح هورمونها میشوند، خطر ایجاد لکههای پوستی در بعضیها افزایش مییابد.
سایر عواملی که بر رنگ پوست اثر میگذارند
ملانین عامل اصلی است، اما عناصر دیگری هم بر ظاهر پوست اثر میگذارند:
- جریان خون: شبکه مویرگی زیر پوست بر رنگ آن اثر میگذارد. هموگلوبینی که با اکسیژن ترکیب شده است، رنگ مایل به قرمز دارد و هموگلوبین فاقد اکسیژن متمایل به آبی است.
- رژیم غذایی: مصرف بیش از اندازه خوراکیهای حاوی بتاکاروتن و لیکوپن مانند هویج، سیبزمینی شیرین و گوجهفرنگی باعث زردشدن رنگ پوست میشود.
- لایه شاخی: لایه شاخی بیرونیترین لایه پوست است که نقش مهمی در بازتاب نور دارد. اگر این لایه سالم، منسجم و مرطوب باشد، نور را بهطور یکنواخت بازتاب میدهد و پوستتان شاداب و درخشان جلوه میکند. اما اگر لایه شاخی ضخیم، خشک یا آشفته باشد، پوستتان کدر و بیروح به نظر میرسد.
محصولات شفافکننده پوست
بعد از آنکه با علل ترشح ملانین آشنا شدید، باید رویکرد مراقبتی مناسب را پیدا کنید. به گفته چن، در بیشتر محصولات شفافکننده موجود در بازار از سه راهکار عمده برای کاهش سطح ملانین استفاده میشود:
- کاهش ترشح ملانین
آیا میخواهید از ایجاد لکههای تیره جلوگیری کنید؟ ترکیبات زیر در عمقی پوست نفوذ کرده و فرایند ترشح ملانین را در نطفه خفه میکنند.
- ترکیبات مراقبت از پوست: ترانکزامیک اسید، کوژیک اسید، آزلائیک اسید، آربوتین، گلابریدین، الاجیک اسید، فرولیک اسید، رتینول (ویتامین آ) و مشتقات ویتامین ث.
- ترکیبات تجویزی: هیدروکینون و ترتینوئین (رتینوئیک اسید).
- ترکیبات نامرسوم: لیگنین پراکسیداز و هیدروکسیل فنوکسیپروپیونیک اسید.
- کاهش انتقال ملانین به سلولهای پیرامونی
حتی اگر پوست شما ملانین ترشح کند، رنگدانهها لزوماً در سطح پوست نمایان نخواهند شد. بعضی از ترکیبات از انتقال ملانین به لایههای سطحی جلوگیری کرده و رنگ پوست را یکنواخت نگهمیدارند.
- ترکیبات مراقبت از پوست: رتینول و نیاسینآمید.
- ترکیبات تجویزی: ترتینوئین.
- تسریع روند ریزش سلولهای پوستی حاوی ملانین
سلولهای قدیمی که مملو از رنگدانه هستند، پوست شما را کدر و بیروح جلوه میدهند. ترکیبات لایهبردار ملایم کمک میکنند که این سلولها سریعتر از پوست جدا شوند تا لایهای تازه و شفاف جایگزینشان شود.
- ترکیبات مراقبت از پوست: رتینول، گلیکولیک اسید و سالیسیلیک اسید.
- ترکیبات تجویزی: ترتینوئین.
انتخاب محصول شفافکننده مناسب برای پوست
با توجه به اینکه محصولات شفافکننده پوست در بازار تنوع زیادی دارند، چگونه میتوان محصول مناسب را انتخاب کرد؟ توصیه چن بهعنوان متخصص پوست این است که ابتدا از محصولات تکجزئی استفاده کنید تا از سازگاری آن با پوست خود مطمئن شوید. اگر پوستتان با محصول مورد نظر کنار آمد، میتوانید سراغ محصولات چندجزئی بروید.
محصولات تکجزئی تنها یک ترکیب فعال- مانند ال-آسکوربیک اسید (ویتامین ث)- دارند که بهتنهایی تأثیر خود را میگذارد. بسیاری از محصولات موجود در بازار از ترکیب ال-آسکوربیک اسید، آربوتین و ترانکزامیک اسید استفاده میکنند تا نتیجه بهتری حاصل شود، اما خطر تحریک پوست را هم دوچندان میکنند. اگر پوست واکنش منفی نشان دهد، تشخیص اینکه کدام ترکیب باعث بروز مشکل شده دشوار است.
به غلظت ترکیبات فعال هم باید توجه کنید. برای نمونه، حداکثر غلظت مجاز ترانکزامیک اسید در تایوان ۳ درصد است، اما اتحادیه اروپا و آمریکا محدودیتی در این زمینه ندارند. همین غلظت ۳ درصدی هم میتواند برای پوستهای حساس محرک باشد. چن میگوید: «در حالت ایدهآل نباید هیچ حسی داشته باشید.» محصولی را انتخاب کنید که باعث ناراحتی پوست نمیشود.
چن هشدار میدهد که اگر دچار سوزش، درد، خارش یا قرمزی پوست- همگی جزو علائم هشداردهنده هستند- شدید، بلافاصله محصول مورد نظر را کنار بگذارید. سوزش یا خارش جزو عارضههای ناراحتکننده محصولات پوستی هستند و نشان میدهند که ترکیب آن محصول به پوستتان آسیب میرساند.
برای آنکه احتمال تحریک به حداقل %D