به گزارش افق امروز
به نقل از روز چهارشنبه ایرنا از تارنمای تایمز آسیای مرکزی، در شرایطی که بحث ازسرگیری آزمایشهای هستهای در سطح جهانی بار دیگر مطرح شده، قزاقستان با رویکردی متفاوت، سیاست هستهای خود را بر استفاده غیرنظامی، تولید انرژی و عدم اشاعه بنا کرده است.
این کشور که در دوران اتحاد جماهیر شوروی یکی از مهمترین مراکز آزمایش هستهای بهشمار میرفت، اکنون تلاش دارد گذشته خود را به مبنایی برای توسعه سیاستهای صلحآمیز تبدیل کند. سایت سمیپالاتینسک، که امروزه با نام سمی شناخته میشود، بین سالهای ۱۹۴۹ تا ۱۹۸۹ (۱۳۲۸ تا ۱۳۶۸ خورشیدی) شاهد انجام ۴۵۶ آزمایش هستهای بود؛ موضوعی که آثار زیستمحیطی و انسانی گستردهای بر جای گذاشت.
قزاقستان پس از استقلال، تسلیحات هستهای بهجامانده از شوروی را کنار گذاشت و با انتقال آنها، مسیر خلع سلاح را در پیش گرفت. این کشور همچنین میزبان بانک اورانیوم کمغنیشده آژانس بینالمللی انرژی اتمی شد؛ اقدامی که در راستای تقویت استفاده صلحآمیز از انرژی هستهای ارزیابی میشود.
با وجود آنکه قزاقستان از سال ۲۰۰۹ (۱۳۸۸ خورشیدی) بهعنوان بزرگترین تولیدکننده اورانیوم جهان شناخته میشود و سهم قابل توجهی در تامین سوخت هستهای دارد، طی بیش از ۲ دهه گذشته فاقد نیروگاه فعال هستهای بوده است. اکنون برنامهریزی برای ساخت نیروگاههای جدید، این کشور را وارد مرحله تازهای از استفاده داخلی از انرژی هستهای میکند.
بر اساس آمارها، حدود ۸۵ درصد برق قزاقستان در سال ۲۰۲۴ از سوختهای فسیلی تامین شده و انرژیهای تجدیدپذیر سهم محدودی داشتهاند. در همین راستا، انرژی هستهای بهعنوان راهکاری برای تامین پایدار برق، کاهش وابستگی به سوختهای فسیلی و رفع نابرابری منطقهای در تولید انرژی مطرح شده است.
در همهپرسی اکتبر ۲۰۲۴ (مهر ۱۴۰۳)، بیش از ۷۱ درصد رایدهندگان از ساخت نیروگاه هستهای حمایت کردند؛ موضوعی که به دولت برای پیشبرد این برنامه مشروعیت داخلی داده است. با این حال، نگرانیهایی درباره هزینهها، پیامدهای زیستمحیطی و مدیریت پسماند هستهای همچنان مطرح است.
در چارچوب این برنامه، قزاقستان همکاری با شرکتهای روسی و چینی را برای ساخت نیروگاههای جدید آغاز کرده و مطالعات فنی در برخی مناطق کلید خورده است. هدفگذاری انجامشده، بهرهبرداری از چند نیروگاه هستهای تا سال ۲۰۵۰ (۱۴۲۹ خورشیدی) عنوان شده است.
کارشناسان معتقدند رویکرد قزاقستان نشاندهنده تلاش برای تبدیل میراث هستهای به ابزاری در خدمت توسعه اقتصادی و تامین انرژی است؛ مسیری که با تاکید بر ایمنی، نظارت و استفاده صلحآمیز دنبال میشود.