به گزارش افق امروز، به نقل از گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم، نگاهی به «گزارش جهانی ترویج هوش مصنوعی در سال ۲۰۲۶» حاوی نکات جالب توجهی است. این گزارش جامع که با همکاری مایکروسافت و موسسه اقتصاد هوش مصنوعی تهیه شده، نشان میدهد که هوش مصنوعی (AI) به یکی از سریعترین فناوریهای همه منظوره در حال گسترش در سطح جهان تبدیل شده است.
بر اساس این گزارش، قاره آسیا از نظر پذیرش هوش مصنوعی به عنوان سریعترین منطقه در حال رشد جهان شناخته میشود. در همین حال، نام ترکیه در میان کشورهایی است که سریعترین افزایش استفاده از هوش مصنوعی را دارند.
تنها در سه ماهه اول سال ۲۰۲۶ میلادی ۱۷.۸٪ از نیروی کار جهانی به طور فعال ابزارهای هوش مصنوعی را در فرآیندهای کاری خود گنجاندهاند. این دادهها افزایش ۱.۵ درصدی استفاده را در مقایسه با سه ماه پایانی سال ۲۰۲۵ میلادی نشان میدهد.
البته افزایش پذیرش هوش مصنوعی محدود به تعداد کاربران نیست، بلکه در شدت استفاده نیز منعکس میشود. تا به امروز، در ۲۶ کشور در سراسر جهان، بیش از ۳۰٪ از جمعیت شاغل به طور منظم و فشرده از ابزارهای هوش مصنوعی استفاده میکنند.
ترکیه به نرخ رشد ۳۰ درصدی دست یافت
در دورهای که آسیا به موتور رشد جهانی تبدیل شده، ترکیه در این گزارش به عنوان یکی از بازارهای با سریعترین رشد در استفاده از هوش مصنوعی مطرح شده است.
این گزارش تأکید میکند که عوامل کلیدی و تاثیرگذار برای رشد قابل توجه قوی ترکیه در دستیابی به افزایش ۳۰ درصدی در استفاده گسترده از هوش مصنوعی، عبارتند از این موارد:
الف) جمعیت جوان و مسلط به دنیای دیجیتال.
ب) اکوسیستم رو به رشد توسعهدهندگان نرمافزار.
ج) افزایش آگاهی در هر دو بخش نهادی و شرکتها.
در گزارش مزبور آمده «توجه به نمونه ترکیه مهم است، زیرا ثابت میکند که هوش مصنوعی محدود به اقتصادهای دیجیتال پیشرفته نیست، بلکه میتواند به سرعت در بازارهای مختلف گسترش یابد. مشروط به این که زیرساختها، مهارتها و سرمایهگذاریهای مناسب در اکوسیستم انجام شود».
لونت اوزبیلگین مدیر کل نمایندگی مایکروسافت در ترکیه میگوید: «هدف ما گسترش هوش مصنوعی به شیوهای قابل دسترس، مسئولانه و قابل اعتماد است. ما در حال گشودن دروازههای یک عصر جدید با هوش مصنوعی هستیم. مردم به طور فزایندهای در حال کشف دستیاران هوش مصنوعی و استفاده از آنها در گردشهای کاری روزانه هستند. هوش مصنوعی نه تنها در زمان صرفهجویی میکند، بلکه ایدههای جدید الهامبخشی را ارائه میدهد، خلاقیت را تقویت میکند و در هر زمینهای پشتیبانی قوی ارائه میدهد و زندگی حرفهای ما را کارآمدتر، لذتبخشتر و مؤثرتر میکند. این گزارش به عنوان یک راهنمای بسیار ارزشمند برای قابل مشاهده کردن پیشرفتهایی که کشورها در مدت زمان کوتاهی به آن دست یافتهاند و ارائه توسعه به صورت مقایسهای عمل میکند. به عنوان مایکروسافتِ ترکیه، در حالی که با هدف ایجاد ارزش بلندمدت و پایدار برای افراد، نهادها و جامعه به جلو حرکت میکنیم، شاهد افزایش ۳۰ درصدی ترکیه هستیم و این برای ما منبع الهام و امید است».
اگرچه ترکیه در میان کشورهای بسیار برتر در پذیرش هوش مصنوعی مانند امارات متحده عربی یا سنگاپور قرار ندارد، اما به گروهی از کشورها با پتانسیل قوی تعلق دارد.
در حال حاضر، ترکیه با یک سیستم دانشگاهی بزرگ و ظرفیت مهندسی قابل توجه، به سمت آن میرود که علاوه بر حوزههای مرتبط با دولت الکترونیک، مصارف دانشگاهی و آموزشی، در حوزه اقتصادی و کارآفرینی هم به شکل بهتری از هوش مصنوعی استفاده کند.
مقامات متولی حوزه ارتباطات، امنیت سایبری و هوش مصنوعی در ترکیه، به این اشاره کردهاند که این کشور میخواهد با افزایش میزان پذیرش هوش مصنوعی از نظر اقتصادی قدرتمند شود و در این بخشها، به شکل مناسبتری از این امکان علمی بهره ببرد:
۱.حوزه تولید، سفارش پذیری، بازاریابی و صادرات.
2.بخش گردشگری.
3.حوزه ترانزیت، تدارکات و زنجیره تامین.
4.صنایع دفاعی.
5.بانکداری.
6.تجارت الکترونیک.
7.بهداشت و درمان با تکیه بر حوزه گردشگری سلامت.
متولیان جهانی میگویند: هم اکنون میتوان گفت که هوش مصنوعی از مرحله آزمایشی عبور کرده و آپلود کدهای گیتهاب ۸۰ درصد افزایش یافته است.
فناوری هوش مصنوعی از یک «آزمایش» در مقیاس جهانی به مرحله جدیدی رسیده که عملاً شیوههای تجاری روزانه را متحول میکند. قابل توجهترین بخش این تحول در حوزه توسعه نرمافزار بوده است. با پذیرش گسترده ابزارهای کدنویسی مبتنی بر هوش مصنوعی، آپلود کد (Git push) در پلتفرم توسعه نرمافزار GitHub سالانه در سراسر جهان ۸۰ درصد افزایش یافته است. این دادهها به طور مشخص سهم هوش مصنوعی را در بهرهوری، سرعت و فرآیندهای توسعه چابک نشان میدهد.
دیگر کنشگران آسیایی در هوش مصنوعی
در قاره آسیا، به لطف زیرساخت دیجیتال قوی، سرمایهگذاری در مراکز داده، پیشرفت در پشتیبانی از زبانهای محلی و افزایش سریع پذیرش مصرفکننده، به مرکز رشد جهانی تبدیل شده است. بسیاری از اقتصادهای منطقه هم از نظر تعداد کاربران و هم از نظر شدت استفاده، بالاتر از میانگین جهانی عمل میکنند.
گزارش سالانه بررسی میزان افزایش ضریب به کارگیری و نفوذ هوش مصنوعی نشان داده که امارات متحده عربی با نرخ استفاده فعال ۷۰.۱٪ بالاترین جایگاه را صاحب شده است.
نابرابری در ترویج هوش مصنوعی
با وجود افزایش عمودی در نرخ پذیرش هوش مصنوعی، شاهد نابرابریهای جهانی قابل توجهی هستیم. در حالی که فناوری به سرعت در مناطق با درآمد بالا در حال گسترش است، شکاف بین نیمکرههای شمالی و جنوبی جهان به دلیل تفاوت در دسترسی به زیرساختها و مهارتهای دیجیتال در حال افزایش است.
کارشناسان خاطرنشان میکنند که برای اطمینان از توزیع عادلانه فرصتها، باید سرمایهگذاری در زیرساختهای اساسی دیجیتال افزایش یابد، مهارتهای هوش مصنوعی توسعه یابد و از زبانهای محلی و راهحلهای فراگیر پشتیبانی شود.
آمارها نشان داده که تا اوایل سال ۲۰۲۶، تقریباً از هر ۶ نفر در سن کار در سراسر جهان، یک نفر از هوش مصنوعی مولد استفاده کرده و پذیرش آن همچنان رو به افزایش است.
در پایان باید گفت: ترکیه در بخش اکوسیستمهای دفاعی و صنعتی در شرکتهایی مانند ASELSAN، Baykar و TUSAŞ (هوافضای ترکیه) اکوسیستمی ایجاد کرده که در آن، هوش مصنوعی صرفاً یک ابزار نرمافزاری نیست، بلکه یک فناوری استراتژیک است.
به باور کارشناسان، بزرگترین مزیت ترکیه تحقیقات هوش مصنوعی در مرزهای فناوری نیست، بلکه کاربرد و ادغام هوش مصنوعی است. در نتیجه بعید است که ترکیه در آینده نزدیک به OpenAI یا DeepMind بعدی تبدیل شود.
با این حال، از ظرفیت آن برخوردار است که به یکی از قویترین اقتصادهای صنعتی مبتنی بر هوش مصنوعی بین اروپا و آسیا تبدیل شود.
البته ترکیه در این مسیر، سه چالش و مانع مهم دارد: اول این که کارشناسان درباره خطرات نفوذ در صورت فقدان استراتژی بومیسازی هشدار میدهند و ترکیه هنوز در بخش دفاعی – سایبری هوش مصنوعی نگرانیهای قابل توجهی دارد.
دوم این که در بخش تامین مالی، در مقایسه با رقبای قدرتمندی مانند امارات متحده عربی و عربستان سعودی، چالشهای مالی قابل توجهی دارد. چالش سوم مربوط به بخش میزبانی از شرکتهای بزرگ جهان و جذب سرمایه گذاران خارجی است.
شرکتهای بزرگ فناوری، میلیاردها دلار در زیرساختهای هوش مصنوعی کشورهای خلیج فارس سرمایهگذاری میکنند.
در شرایطی که مایکروسافت، آمازون، گوگل، اوراکل و دیگران پروژههای بزرگی را در امارات متحده عربی و عربستان سعودی اعلام کردهاند، هنوز تمایل چندانی برای حضور در بازار ترکیه نشان ندادهاند.