به گزارش افق امروز
به نقل از گروه بین الملل خبرگزاری تسنیم این روزها در ترکیه و همزمان با تداوم یک بحران اقتصادی بی سابقه در این کشور، خبر خوشی درباره دنیای فن آوری توجه رسانه‌ها را به سوی خود جلب کرده است.
ماجرا از این قرار است که اپل، یکی از بزرگ‌ترین شرکت‌های فناوری جهان، تصمیم گرفته بخشی از ظرفیت آموزشی، توسعه نرم‌افزاری و انتقال دانش صنعتی خود را در ترکیه مستقر کند؛ آن هم در شرایطی که ترکیه به دنبال ارتقای جایگاه خود در زنجیره ارزش جهانی، توسعه صنایع پیشرفته و افزایش قدرت رقابت اقتصادی است.
اما نکته مهم اینجاست که این تصمیم اپل، به معنی تأسیس کارخانه تولید آیفون یا انتقال خطوط مونتاژ محصولات به ترکیه نیست و صرفاً در راستای تاسیس پنج آکادمی توسعه‌دهندگان، یک مرکز توسعه‌دهندگان و یک آکادمی فناوری‌های پیشرفته تولید است.
اینجاست که کارشناسان اقتصادی می‌گویند: بین دو دنیای «ورود به اقتصاد دیجیتال» یا مقدمه‌ای برای «نقش صنعتی بزرگ‌تر» مرز مهمی وجود دارد.
در ۹ نوامبر ۲۰۲۶، اپل رسماً اعلام کرد که در قالب یک برنامه سرمایه‌گذاری چندساله، مجموعه‌ای از مراکز جدید را در ترکیه ایجاد خواهد کرد.
این تصمیم پس از دیدار تیم کوک، رئیس هیئت‌مدیره اپل، با رجب طیب اردوغان در مجتمع ریاست‌جمهوری ترکیه در آنکارا منتشر شد.
اردوغان اعلام کرد که در این دیدار درباره آینده فناوری دیجیتال در سطح جهانی و حمایت اپل از اقتصاد اپلیکیشن‌های دیجیتال ترکیه گفتگو کرده‌اند.
وب سایت خبری تحلیلی تی ۲۴ ترکیه به این اشاره کرده که محمد فاتح کاجیر وزیر صنعت و فناوری نیز در این دیدار حضور داشته، اما گفتگو پشت درهای بسته انجام شده و جزئیات مذاکرات اقتصادی و تعهدات احتمالی طرفین به‌صورت عمومی منتشر نشده است.
بر اساس تصمیم اپل، قرار است ظرف مدت سه سال در چند استان ترکیه از جمله استانبول، ۵ کانون آموزشی به نام آکادمی توسعه‌دهندگان تاسیس شود.
قرار است در سال ۲۰۲۷ میلادی در استانبول، مرکز توسعه‌دهندگان فعالیت خود را آغاز کند و در سال ۲۰۲۸ میلادی نیز در آنکارا نخستین آکادمی تولید اپل خارج از آمریکا احداث شود.
اسامی ۳ استان دیگر اعلام نشده و ویژگی مهم این آکادمی‌ها آن است که برنامه‌های آموزشی آنها رایگان و فشرده خواهد بود و هر دوره حدود ۹ ماه طول می‌کشد.
موضوعات آموزشی شامل موارد زیر است:
برنامه‌نویسی و توسعه نرم‌افزار.
طراحی و تجربه کاربری.
بازاریابی و مدیریت پروژه.
فناوری‌های هوش مصنوعی.
کارآفرینی و تبدیل ایده به محصول قابل عرضه.
این برنامه‌ها صرفاً برای تربیت برنامه‌نویس طراحی نشده‌اند؛ بلکه هدف آن است که افراد بتوانند از مرحله تولید ایده به مرحله طراحی، توسعه، عرضه و تجاری‌سازی یک اپلیکیشن برسند.
اپل اعلام کرده که در حال حاضر ۱۹ آکادمی توسعه‌دهندگان در سطح جهان دارد و با تأسیس پنج آکادمی جدید در ترکیه، هزاران دانشجوی دیگر امکان بهره‌مندی از این برنامه‌ها را خواهند داشت.
نکته مهم دیگر آن است که اپل از سال ۲۰۱۳ این مدل آموزشی را در کشورهای مختلف اجرا کرده است. بنابراین ترکیه نخستین تجربه این شرکت در زمینه آموزش توسعه‌دهندگان نیست، بلکه بخشی از یک الگوی بین‌المللی است.
آکادمی‌های اپل در ترکیه به عنوان «مرکز توسعه‌دهندگان» شناخته می‌شوند و در آنها، شرکت پشتیبانی فنی و فعالیت‌های آموزشی را برای افراد و سازمان‌های توسعه‌دهنده اپلیکیشن ارائه می‌دهد.
مرکزی که قرار است در استانبول تأسیس شود، میزبان کارگاه‌های حضوری، رویدادهای فنی و جلسات تک‌به‌تک برای توسعه‌دهندگان نرم‌افزار و کارآفرینان خواهد بود.
مرکز استانبول به شبکه مراکز توسعه‌دهندگان اپل واقع در بنگلور، برلین، کوپرتینو، شانگهای و سنگاپور خواهد پیوست.
اگر همه چیز طبق برنامه پیش برود، در سال ۲۰۲۸ در آنکارا با هدف کمک به شرکت‌های کوچک و متوسط (SME) برای استفاده از فناوری‌های جدید در فرآیندهای تولید، فعال خواهد شد.
مرکز ویژه آنکارا، مطالعات آموزشی و کاربردی را در زمینه‌هایی مانند هوش مصنوعی، یادگیری ماشین، رباتیک، اتوماسیون، سیستم‌های تولید هوشمند و نگهداری پیش‌بینی‌کننده انجام خواهد داد.
این مرکز نه به عنوان یک کارخانه تولیدی، بلکه به عنوان یک مرکز آموزشی و کاربردی برای پشتیبانی از تحول فناوری سازمان‌های صنعتی برنامه‌ریزی شده است.
تیم کوک رئیس اپل، با اشاره به اینکه توسعه‌دهندگان نرم‌افزار در ترکیه در حال ایجاد برنامه‌هایی هستند که در مقیاس بین‌المللی استفاده می‌شوند، اعلام کرده که این سرمایه‌گذاری جدید، آموزش، منابع و دسترسی به متخصصان اپل را برای کارآفرینان و مشاغل فراهم می‌کند.
به گفته او، جامعه توسعه‌دهندگان و مشاغل کوچک در ترکیه پتانسیل ایجاد فرصت‌های جدید را دارند و با این سرمایه‌گذاری، هدف آنها حمایت از نسل بعدی کارآفرینان است.
با این حال، اپل هنوز در مورد کل هزینه سرمایه‌گذاری مراکز جدید در ترکیه اظهار نظری نکرده است.
طبق گفته اپل، مرکز توسعه که در استانبول تاسیس خواهد شد روی افراد و تخصص شرکت‌ها سرمایه‌گذاری خواهد کرد، با هدف حمایت از بخش تولید ترکیه، تسریع نوآوری و ترویج پذیرش فناوری‌های پیشرفته فعالیت خواهد کرد.
این مرکز با آکادمی‌ها تفاوت دارد. آکادمی‌ها عمدتاً بر آموزش نیروی انسانی متمرکز هستند، اما مرکز توسعه‌دهندگان قرار است ارتباط مستمر میان برنامه‌نویسان، استارتاپ‌ها، کارآفرینان و متخصصان اپل را فراهم کند.
اپل استانبول را در کنار شهرهایی قرار می‌دهد که در اکوسیستم فناوری و توسعه نرم‌افزار جهان جایگاه شناخته‌شده‌ای دارند. ولی با این اقدام، استانبول به‌طور خودکار به قطب جهانی توسعه نرم‌افزار تبدیل نمی‌شود. چرا که اهمیت واقعی مرکز به کیفیت برنامه‌ها، ارتباط آن با شرکت‌های بین‌المللی و میزان خروجی اقتصادی آن بستگی دارد. اما احتمالاً مرکز تولید در آنکارا، یک نقطه عطف مهم خواهد بود.
اپل نخستین آکادمی تولید خود را در دیترویت آمریکا، با همکاری دانشگاه ایالتی میشیگان در اوت ۲۰۲۵ راه‌اندازی کرد. هدف آن مرکز کمک به شرکت‌های کوچک و متوسط آمریکایی برای گذار به فناوری‌های تولید پیشرفته بود.
اپل در برنامه دیترویت، آموزش و مشاوره عملی را در اختیار کسب‌وکارها قرار داد تا بتوانند از فناوری‌های جدید در زنجیره تأمین و فرآیندهای تولید خود استفاده کنند.
اکنون همین الگو قرار است به ترکیه منتقل شود.
در آکادمی آنکارا در حوزه‌های فناوری مانند یادگیری ماشین، نگهداری و تعمیرات پیش‌بینانه، اتوماسیون پیشرفته، رباتیک، عملیات ناب (Lean Operations) و بهره وری تولید، برنامه آموزشی فشرده در نظر گرفته شده است.
این آکادمی دارای آزمایشگاه‌های آموزش عملی، نمایش‌های زنده فناوری، کارگاه‌های تخصصی و فضاهای همکاری و شبکه‌سازی حرفه‌ای خواهد بود. مخاطبان آن نیز فقط مهندسان اپل نیستند. شرکت‌های کوچک و متوسط ترکیه، دانشجویان و کارآفرینان صنعتی می‌توانند از خدمات آموزشی و مشاوره‌ای رایگان آن بهره‌مند شوند.
به گفته کارشناسان فن آوری، اپل قصد دارد به شرکت‌های تولیدکننده ترکیه کمک کند تا از تولید سنتی و کم‌بازده به سمت تولید هوشمند، خودکار و مبتنی بر داده حرکت کنند.
این موضوع به‌ویژه برای ترکیه اهمیت دارد؛ زیرا بخش مهمی از قدرت اقتصادی این کشور به صنایع تولیدی، قطعه‌سازی، ماشین‌آلات، خودرو، منسوجات و صادرات صنعتی وابسته است.
اگر این آموزش‌ها در سطح بنگاه‌های اقتصادی به اجرا درآیند، ممکن است اثر آنها از محدوده مستقیم فعالیت اپل فراتر برود و به ارتقای بهره‌وری بخش‌هایی از صنعت ترکیه کمک کند.
البته آکادمی آنکارا کارخانه تولیدی نیست و افتتاح آن به معنی انتقال فناوری اختصاصی تولید آیفون یا ایجاد یک خط تولید اپل در ترکیه نخواهد بود.
علاوه بر راهبرد جهانی اپل، ظرفیت‌های اقتصادی ترکیه و مناسبات سیاسی و اقتصادی ترکیه – آمریکا در این انتخاب دخیل بوده‌اند. اپل حدود ۳۵ سال است که در ترکیه به مشتریان و جوامع این کشور خدمات ارائه می‌کند. بنابراین حضور شرکت در ترکیه پدیده جدیدی نیست.
از نظر صاحبان این شرکت بزرگ آمریکایی، ترکیه بازاری بزرگ با جمعیت قابل توجه، شهرنشینی گسترده، نیروی انسانی جوان و جامعه‌ای علاقه‌مند به فناوری‌های دیجیتال دارد. بنابراین ترکیه تنها یک بازار فروش آیفون نیست؛ بلکه می‌تواند محیط مناسبی برای گسترش اکوسیستم نرم‌افزاری و خدمات دیجیتال شرکت باشد.
در مدل اقتصادی اپل، ارزش یک کاربر صرفاً به خرید تلفن همراه محدود نمی‌شود. استفاده از خدمات، اپلیکیشن‌ها، ابزارهای نرم‌افزاری و سایر محصولات متصل به اکوسیستم اپل نیز اهمیت دارد.
هرچه تعداد توسعه‌دهندگان و اپلیکیشن‌های باکیفیت افزایش پیدا کند، جذابیت این اکوسیستم برای کاربران بیشتر می‌شود.
بنابراین آموزش توسعه‌دهندگان در ترکیه می‌تواند هم به صنعت فناوری این کشور و هم به منافع تجاری بلندمدت اپل کمک کند.
یکی از مزیت‌های ترکیه برای سرمایه‌گذاران فناوری، وجود مجموعه‌ای از دانشگاه‌ها، مهندسان، برنامه‌نویسان، شرکت‌های نرم‌افزاری و استارتاپ‌هاست.
اپل در اطلاعیه رسمی خود تأکید کرده که توسعه‌دهندگان ترکیه‌ای هم‌اکنون نیز اپلیکیشن‌هایی تولید می‌کنند که در کشورهای مختلف جهان مورد استفاده قرار می‌گیرند.
کارشناسان اقتصاد جهانی معتقدند که در سال‌های اخیر، شرکت‌های بزرگ جهانی به‌دنبال متنوع‌سازی زنجیره‌های تأمین خود بوده‌اند. وابستگی بیش از حد به یک کشور یا یک منطقه، به‌ویژه در شرایط تنش‌های تجاری و ژئوپلیتیکی، ریسک اقتصادی بزرگی محسوب می‌شود.
قرارگرفتن ترکیه در محل اتصال اروپا، آسیا و خاورمیانه به موازات دسترسی به بازار اتحادیه اروپا از طریق اتحادیه گمرکی و برخورداری از زیرساخت‌های صنعتی و حمل‌ونقل، وجود صنایع قطعه‌سازی و تولیدی و نهایتاً امکان ارتباط با بازارهای بالکان، قفقاز و خاورمیانه از مزایای ترکیه برای اپل است.
ولی با وجود همه این مزیت‌ها، اپل زنجیره تأمین سخت‌افزاری خود را به ترکیه منتقل نمی‌کند و عملیات تولید، نهایتاً در حد طراحی و ساخت اپلیکیشن و برخی قطعات فیزیکی خارج از فن آوری رده بالا خواهد بود.