به گزارش افق امروز
به نقل از علی حاجیتقی در گفتوگو با خبرنگار کتاب ایرنا، با اشاره به اینکه دیدگاه پیشفروش کتاب محدود به ایران نیست، افزود: اصل موضوع پیشفروش کردن کتاب یا تبلیغات گسترده برای کتابی که قرار است منتشر شود، محدود به ایران نیست، در کشورهای دیگر هم این چنین رویدادهایی برگزار میشود. برای مثال کتابی را به چند کتابفروشی بزرگ ارائه میدهند، مردم صف میبندند و چند ساعت در صف برای خرید کتاب منتظر میمانند.
مدیر انتشارات و کتابفروشی ارمغان طوبی ریشه پیشفروش مستقیم توسط ناشران را در چرخه معیوب توزیع دانست و افزود: وقتی در دیگر کشورها کتابی پیشفروش میشود، این اتفاق در کتابفروشی برگزار میشود، اما در ایران سیاستهای حمایتی به سمت ناشران متمایل است، در نتیجه حلقههای توزیع و کتابفروش در زنجیره نشر فراموش میشوند و ناشر اقدام به پیشفروش مستقیم کتاب میکند.
او ادامه داد: در اینجا ناشری که پیشفروش میکند، در چرخه معیوب افتاده است. ناشران اعلام میکنند که به دلیل کمبود نقدینگی نمیتوانند به فعالیت خود ادامه بدهند و برای همین کتابها را پیشفروش میکنند؛ آنها حق دارند. امروز اگر ناشری بخواهد کتابی را در هزار نسخه منتشر کند، نیاز به سرمایه بزرگی دارد. بازگشت پول از طریق شرکت توزیع و کتابفروشی روند طولانی مدتی است و شاید ناشر نتواند ۱۰ عنوان کتاب را همزمان به چاپ برساند.
به گفته این مدیر کتابفروشی، وقتی چرخه معیوب توزیع شکل گرفته است، ناشر کتاب را به شرکت پخش نمیدهد تا بتواند از طریق پیشفروش آن درآمد داشته باشد و سایر عناوین را منتشر کند.
گاهی علت و معلول در چرخه توزیع اشتباه گرفته میشوند
حاجیتقی با اشاره به اینکه در چرخه توزیع گاهی علت و معلول اشتباه گرفته میشوند، افزود: تا زمانی که میگوییم باید از ناشر حمایت شود، وقتی گفته میشود ناشر باید تکفروشی کند و سیاستها باید برای حمایت از ناشران باشد، چراکه ناشر با کمبود بودجه مواجه است، به چرخه معیوب ادامه میدهیم. در نتیجه این اقدامات کتابفروشان ضعیفتر از قبل میشوند؛ ناشر وقتی میبیند که کتابفروش نمیتواند تمام خواستههای او را برآورده کند تصمیم میگیرد که کتاب را خودش به فروش برساند.
مدیر انتشارات ارمغان طوبی با بیان اینکه گاهی ناشران کتاب را چند روز قبل از سپردن به شرکتهای پخش به فروش میرسانند، ادامه داد: این کتابها پیشفروش نیستند؛ مشتری کتاب را در سایت ناشر به من نشان میدهد، در حالی که کتابی در بازار نیست و فقط توسط ناشر فروخته میشود. وقتی این کتاب در چرخه توزیع قرار میگیرد که کتاب از محبوبیت در بازار افتاده است و در نتیجه دیر به فروش میرسند.
او با تاکید بر اینکه سیاستهای کلانِ معیوب موجب شکلگیری اقداماتی مانند پیشفروش کتاب میشود، گفت: سیاستهایی که نمایشگاه کتاب و بستر مجازی را به ناشران اختصاص میدهد، موجب ضعیف شدن کتابفروشان میشود، همچنین تعداد کتابفروشان کم میشود. در مرحله بعد ناشر نمیتواند اطمینان کند که سرمایهاش از طریق کتابفروشی باز میگردد و خودش اقدام به فروش میکند. این چرخه تا جایی ادامه پیدا میکند که در هیچ شهری کتابفروشی مستقل پیدا نکنید. حتی در خبرها میشنویم در شهرهای مختلف کتابفروشیها به دلایل مختلف تعطیل میشوند.
نباید کتابفروشان نادیده گرفته شوند
حاجیتقی با اشاره به اینکه در ایران هنوز تعداد قابل توجهی کتابفروشی وجود دارد، ادامه داد: فقط محدودیت تعداد کتابفروشیها مطرح نیست. وقتی سیاستها به سمتی میرود تا کتابفروشی را ضعیف کند، کتابفروشیهایی که توان پرداخت نقدی به ناشران و همچنین وسعت نمایشگاه کتابها را ندارند، از بین میروند. از ابتدا گفتیم که حمایت باید بر حلقه پایانی این زنجیره که مخاطب است متمرکز باشد، اگر حمایت با بُن انجام میشود حمایت از مخاطب است، اما نباید مخاطب را هدایت کنند تا از ناشر خرید کند.
مدیر کتابفروشی ارمغان طوبی با تاکید از اینکه حمایت باید به شکلی برنامهریزی شود تا مخاطب کتاب را از کتابفروشی تهیه کند، گفت: یارانه در طرحهای فصلی به پنل کتابفروش ریخته میشد؛ این بُن برای کتابفروش نبود بلکه برای مصرفکننده بود که میتوانست با کدملی کتاب بخرد، در نتیجه این اقدام کتابفروش و شرکتهای پخش تامین میشد و ناشر هم میتوانست کتابهایش را بفروشد. آن سالها در نتیجه این طرحها تعدادی کتابفروشی تاسیس شد، مراکز پخش جان گرفتند و شمارگان کتاب ناشران بالا رفت.
او ادامه داد: باید شرایط مهیا شود و مخاطب مسیر درستی را طی کند و این مسیر اشتباه است، زیرا کتابفروش هم از ناشر کتاب تهیه میکند، ناشر وقتی کتابی را منتشر میکند، سود خود، مرکز پخش و کتابفروش را در قیمت پشت جلد در نظر گرفته است، برای همین نباید کتابفروشان نادیده گرفته شوند. مگر اینکه اعلام کنند که نیازی به کتابفروش وجود ندارد و ناشران خودشان میتوانند کتاب را به دست مخاطب برسانند.