به گزارش افق امروز : به نقل از پایگاه اطلاع‌رسانی پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر، دکتر رستگار، مدیر مرکز ملی تحقیقات حلال و هیئت همراه بعدازظهر چهارشنبه ۶ آبان ۱۴۰۵، با حضور در پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر، ضمن دیدار با آیتﷲ سیدمجتبی نورمفیدی، رئیس پژوهشگاه، درباره ظرفیت‌های همکاری علمی و پژوهشی در زمینه مسائل فقهی صنعت حلال به گفت‌وگو پرداختند.
در ابتدای این دیدار حجت‌الاسلام والمسلمین حسین مرادی دولت آبادی، دبیر کمیته فقهی مرکز ملی تحقیقات حلال سازمان غذا و دارو با تأکید بر اینکه نشان حلال صرفاً یک علامت روی محصول نیست، گفت: این نشان نمادی از اعتماد، اطمینان، سلامت و انطباق با موازین شرعی در زنجیره تولید تا مصرف است.
استاد حوزه علمیه با اشاره به مبانی فقهی و علمی در تعیین حلال و حرام بودن فرآورده‌ها گفت: موضوع حلال بر مبنای قرآن، روایات، اجماع و موازین شرعی بررسی می‌شود و در کنار این مبانی، سلامت و نبود آلودگی و نجاست نیز مورد توجه قرار می‌گیرد.
وی تصریح کرد: نگاه مرکز ملی تحقیقات حلال جمهوری اسلامی ایران به نشان حلال، صرفاً یک نگاه فیزیکی یا محدود به درج یک علامت روی محصول نیست؛ بلکه این نشان نمادی از اعتماد و اطمینان برای زیست مؤمنانه و سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی است.
صنعت حلال؛ عرصه‌ای فراتر از تولید و مصرف مواد غذایی
در ادامه این دیدار، دکتر رستگار، مدیر مرکز ملی تحقیقات حلال، با تشریح ابعاد گسترده صنعت حلال، بر ضرورت تقویت ارتباط میان حوزه علمیه، دانشگاه، صنعت و دستگاه‌های اجرایی تأکید کرد.
وی با بیان اینکه موضوع حلال در عرصه‌هایی همچون غذا، دارو، محصولات بهداشتی، سلامت، سبک زندگی، گردشگری و… با مسائل تخصصی متعددی روبه‌روست، به جایگاه نه‌چندان متناسب ایران در صنعت جهانی حلال اشاره کرد و بر ضرورت تقویت ظرفیت‌های علمی و پژوهشی کشور برای ارتقای موقعیت آن در این عرصه تأکید کرد.
مدیر مرکز ملی تحقیقات حلال در ادامه اظهار داشت که توسعه این حوزه به همکاری نزدیک‌تر متخصصان علوم پزشکی و سایر رشته‌های تخصصی با پژوهشگران فقه نیاز دارد.
دکتر رستگار همچنین با اشاره به چالش‌های فقهی مرتبط با مواد اولیه دارویی، ژلاتین و برخی فرآورده‌های مورد استفاده در حوزه سلامت، بر ضرورت انجام پژوهش‌های دقیق برای بررسی منشأ مواد، احکام مربوط به آن‌ها و امکان دستیابی به جایگزین‌های مناسب تأکید کرد.
وی با اشاره به تجربه برخی کشورهای فعال در بازار جهانی حلال، توسعه دانش تخصصی، تقویت زیرساخت‌های علمی و افزایش هماهنگی میان نهادهای مرتبط را از الزامات ارتقای جایگاه کشور در این عرصه دانست و بر آمادگی این مرکز برای تعریف پروژه‌های مشترک با پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر تأکید کرد.
ظرفیت‌های پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر برای پشتیبانی علمی از صنعت حلال
در ادامه این دیدار، حجت‌الاسلام والمسلمین مصطفی دُرّی، قائم‌مقام پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر، با معرفی ظرفیت‌های علمی و پژوهشی این مجموعه، آمادگی پژوهشگاه را برای همکاری با مرکز ملی تحقیقات حلال اعلام کرد.
وی با اشاره به فعالیت دانشنامه فقه معاصر و سامان‌دهی حدود ۸۰۰ مدخل در حوزه فقه معاصر، اظهار داشت: بخش منابع مطالعاتی این دانشنامه، کتاب‌ها، مقالات و پایان‌نامه‌های فارسی، عربی و انگلیسی مرتبط با موضوعات گوناگون را گردآوری می‌کند و می‌تواند در شناسایی پیشینه پژوهش‌ها و دستیابی به منابع علمی مورد نیاز در حوزه حلال مؤثر باشد.
قائم‌مقام پژوهشگاه، کتابخانه تخصصی فقه معاصر، پایگاه دروس خارج فقه معاصر، مجلات تخصصی، پرونده‌های علمی، انتشارات و فعالیت‌های بین‌المللی را از دیگر ظرفیت‌های این مجموعه برشمرد و به وجود پژوهش‌های مرتبط با حوزه سلامت و پزشکی در میان تولیدات علمی پژوهشگاه اشاره کرد.
حجت‌الاسلام والمسلمین دُرّی همچنین با اشاره به بهره‌گیری از فناوری‌های نوین و هوش مصنوعی در برخی فرایندهای پژوهشی، بر امکان استفاده از این ظرفیت‌ها برای گردآوری، پردازش و دسترس‌پذیر کردن منابع علمی و پشتیبانی از طرح‌های پژوهشی مشترک تأکید کرد.
تدوین نظام مسائل؛ گام نخست در همکاری‌های پژوهشی
در ادامه این دیدار، آیتﷲ سیدمجتبی نورمفیدی، رئیس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر، ضمن خیرمقدم به مدیر مرکز ملی تحقیقات حلال جمهوری اسلامی ایران و هیئت همراه، بر ضرورت توسعه همکاری‌های علمی میان مراکز حوزوی و نهادهای اجرایی تأکید کرد و تدوین نظام مسائل حوزه حلال را گام نخست برای آغاز پژوهش‌های هدفمند در این عرصه دانست.
استاد درس خارج فقه و اصول حوزه علمیه قم با تأکید بر ضرورت پیگیری عملی و مستمر همکاری‌ها، خاطرنشان کرد: «همکاری میان دو مجموعه نباید به امضای تفاهم‌نامه یا برگزاری جلسات محدود شود، بلکه باید با تعریف برنامه‌های مشخص و اجرای طرح‌های مشترک تداوم یابد».
آیتﷲ نورمفیدی با اشاره به گستردگی موضوعات مرتبط با حلال، بر لزوم پرهیز از پراکندگی در انتخاب موضوعات پژوهشی و شناسایی اولویت‌های این حوزه تأکید کرد و اظهار داشت: «تدوین و طراحی دقیق نظام مسائل این حوزه، نخستین گام برای آغاز همکاری‌های هدفمند پژوهشی است».
وی افزود: مسائل مطرح‌شده از سوی مرکز ملی تحقیقات حلال باید در گفت‌وگوهای علمی مشترک بررسی، پالایش و دسته‌بندی شوند تا موضوعات اصلی و اولویت‌های پژوهشی مشخص شود و زمینه برای تعریف طرح‌های مشترک فراهم آید.
موضوع‌شناسی دقیق؛ پیش‌نیاز داوری فقهی در مسائل حلال
رئیس پژوهشگاه مطالعات فقه معاصر، موضوع‌شناسی دقیق را یکی دیگر از ضرورت‌های این همکاری برشمرد و با اشاره به نمونه‌هایی در حوزه دارو، تصریح کرد که پیش از داوری فقهی درباره این موضوعات، باید ماهیت، منشأ، کارکرد، ضرورت مصرف و امکان جایگزینی آن‌ها به‌درستی روشن شود.
وی همچنین با اشاره به تفاوت میان پژوهش استدلالی و تعیین حکم معیار برای اجرا، خاطرنشان کرد که یافته‌های پژوهشی می‌تواند زمینه علمی لازم را برای تصمیم‌گیری و صدور فتوای آگاهانه فراهم کند؛ هرچند نتایج یک پژوهش به‌تنهایی جایگزین فتوای معیار و ضوابط لازم برای تصمیم‌گیری‌های اجرایی نیست.
آیتﷲ نورمفیدی در پایان، آمادگی پژوهشگاه را برای همکاری در چارچوب ظرفیت‌ها و مأموریت‌های علمی خود اعلام کرد و بر آغاز همکاری‌ها با موضوعات مشخص، اولویت‌دار و قابل پیگیری تأکید کرد.