به گزارش افق امروز
به نقل از ایسنا پلاستیک‌های یک‌بارمصرف، به‌ویژه کیسه‌هایی که تنها چند دقیقه استفاده می‌شوند، می‌توانند برای مدت طولانی در محیط باقی بمانند و به یکی از منابع آلودگی خاک و آب تبدیل شوند.
پیامدهای این آلودگی به طبیعت محدود نمی‌شود و اکوسیستم‌های آبی، زنجیره غذایی و موجودات زنده را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.
کاهش این آلودگی، تنها با توصیه به مردم برای کمتر مصرف کردن پلاستیک محقق نمی‌شود؛ اصلاح الگوی تولید، افزایش امکان استفاده مجدد از کیسه‌ها، نظارت بر بازار و فراهم کردن جایگزین‌های مناسب نیز ضروری است. آیین‌نامه کاهش مصرف کیسه‌های پلاستیکی با همین هدف تدوین شده، اما فاصله میان تصویب مقررات و اجرای آن‌ها همچنان پابرجاست.
مقررات موجود باید اجرا شوند
شینا انصاری – معاون رئیس‌جمهوری و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست – در جلسه کارگروه ملی مدیریت پسماند با انتقاد از اجرای ناقص آیین‌نامه گفت با وجود گذشت چهار سال از تصویب آن در سال ۱۴۰۱، بخش مهمی از تکالیف دستگاه‌های مسئول عملیاتی نشده است.
وی تأکید کرد به‌جای صرف زمان برای تدوین مصوبات جدید، باید موانع اجرای مقررات موجود شناسایی و برطرف شوند.
به گفته انصاری، مشکلات اقتصادی و معیشتی نیز نباید بهانه‌ای برای اجرا نشدن مسئولیت‌های قانونی دستگاه‌ها باشد.
رئیس سازمان حفاظت محیط زیست همچنین بخش تولید را یکی از حلقه‌های مغفول در سیاست‌های کاهش مصرف پلاستیک دانست و خواستار نقش‌آفرینی مؤثرتر وزارت صنعت، معدن و تجارت و وزارت نفت شد.
وی با اشاره به عمر مصرف حدود ۱۲ دقیقه‌ای کیسه‌های پلاستیکی، استفاده از منابع ارزشمند پتروشیمی برای تولید محصولاتی با چنین عمر کوتاهی را نیازمند بازنگری دانست و بر حرکت به سمت تولید محصولات بادوام و پایدار تأکید کرد.
انصاری همچنین خواستار ارزیابی اجرای تمام بندهای آیین‌نامه ظرف یک ماه آینده شد؛ مأموریتی که قرار است با مشارکت معاونت محیط زیست انسانی و دفتر مدیریت پسماند و برگزاری نشست‌های تخصصی با دستگاه‌های مرتبط دنبال شود.
کیسه‌های نازک همچنان در کانون انتقاد
نرگس فلاح – مدیرکل دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط زیست – نیز از محقق نشدن هدف کاهش تولید کیسه‌های پلاستیکی با ضخامت کمتر از ۲۵ میکرون خبر داد.
به گفته وی، وزارت صنعت، معدن و تجارت موظف بوده است طی یک دوره پنج‌ساله، تولید این نوع کیسه‌ها را کاهش دهد؛ با این حال، تاکنون این هدف محقق نشده است.
مدیرکل دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط زیست تأکید کرد که ضخامت بیشتر به‌تنهایی راه‌حل مشکل نیست.
نوع پلیمر و فرایند تولید نیز باید به‌گونه‌ای باشد که امکان استفاده مکرر از کیسه‌ها فراهم شود و مصرف آن‌ها به یک‌بار استفاده محدود نماند.
ادعای «۱۰۰ درصد زیست‌تخریب‌پذیر» زیر ذره‌بین
یکی دیگر از محورهای مورد انتقاد، اجرا نشدن مؤثر برنامه جایگزینی کیسه‌های پلاستیکی با نمونه‌های زیست‌تخریب‌پذیر است.
مدیرکل دفتر مدیریت پسماند تاکید کرد که تاکنون اقدام مؤثری در این زمینه مشاهده نشده است.
وی همچنین از رصد محصولات حدود ۵۵ شرکت خبر داد که ادعاهایی مانند «۱۰۰ درصد زیست‌تخریب‌پذیر» بودن را روی محصولات خود مطرح کرده‌اند.
به گفته مدیرکل دفتر مدیریت پسماند سازمان حفاظت محیط زیست، این ادعاها در صورت تأیید نشدن ویژگی‌های واقعی محصولات می‌توانند نتیجه‌ای معکوس داشته باشند و به‌جای کاهش مصرف، استفاده بیشتر از کیسه‌های پلاستیکی را تشویق کنند.
از این رو، بررسی صحت ادعاهای زیست‌محیطی و تقویت نظارت بر تولید و عرضه این محصولات اهمیت ویژه‌ای دارد.
یک ماه فرصت برای روشن شدن تکلیف آیین‌نامه
آنچه از اظهارات مسئولان محیط زیست برمی‌آید، این است که مشکل تنها کمبود مقررات نیست؛ بخش مهمی از چالش به اجرا نشدن تعهدات موجود، ضعف نظارت بر تولید و نبود پیشرفت مؤثر در توسعه جایگزین‌های مناسب بازمی‌گردد.
اکنون سازمان حفاظت محیط زیست خواستار آن شده است که دستگاه‌های مسئول در مهلت یک‌ماهه، میزان پیشرفت تعهدات و موانع اجرای آن‌ها را مشخص کنند. نتیجه این بررسی می‌تواند تصویری روشن‌تر از وضعیت اجرای آیین‌نامه ارائه دهد.
با این حال، کاهش واقعی آلودگی پلاستیکی به گزارش و ارزیابی محدود نمی‌شود.
اصلاح الگوی تولید، نظارت بر محصولات، فراهم کردن امکان استفاده مجدد از کیسه‌ها و فرهنگ‌سازی عمومی باید در کنار یکدیگر پیش بروند. معیار موفقیت این آیین‌نامه، نه تعداد مصوبات و جلسات، بلکه کاهش واقعی مصرف پلاستیک‌های یک‌بارمصرف و آثار زیان‌بار آن‌ها بر محیط زیست است.