به گزارش افق امروز
به نقل از ایرنا از قوه قضاییه، سیامک اسلامی روز یکشنبه در آیین گرامیداشت روز جهانی مالکیت فکری ۲۰۲۶ که همزمان با ششم اردیبهشت ۱۴۰۵ برگزار شد، اظهار کرد: این گردهمایی فرصتی است تا وارد مباحث تخصصی و کاربردی شده و بستری پویا برای تبادل نظر و طرح ایدهها فراهم شود بهویژه برای مخترعان نوجوان که آیندهسازان این حوزه بهشمار میروند.
اسلامی با تبیین جایگاه داراییهای فکری، افزود: محور اصلی این نشست داراییهای فکری یا همان اموال ناملموس است داراییهایی که میتوانند در قالب آثار هنری نظیر فیلم، موسیقی و نوشتههای ادبی یا در حوزه مالکیت صنعتی شامل اختراعات، طرحهای صنعتی و علائم تجاری تجلی یابند.
وی ادامه داد: مرکز مالکیت معنوی بهعنوان متولی اصلی حوزه مالکیت صنعتی، در تعامل با سایر نهادها از جمله وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و وزارت میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی، در راستای تقویت دو بال مالکیت فکری یعنی حوزه صنعتی و ادبی- هنری فعالیت میکند.
رئیس مرکز مالکیت معنوی با اشاره به پیشینه تاریخی این حوزه در کشور گفت: بیش از ۱۰۱ سال از تصویب نخستین قانون مالکیت فکری در ایران میگذرد قانونی که در ۹ فروردینماه ۱۳۰۴ تصویب شد و حتی سه سال پیش از قانون مدنی به رسمیت رسید. این پیشینه نشان میدهد که ثبت و حمایت حقوقی از داراییهای فکری در ایران، سابقهای ریشهدار دارد و کشور ما در این عرصه حرفهای زیادی برای گفتن داشته و دارد.
وی با تأکید بر اهمیت حمایت حقوقی از ایدهها افزود: آنچه به یک فکر ارزش میبخشد حمایت حقوقی از آن است حمایتی که موجب تبدیل ایده به دارایی و ایجاد انگیزه برای خالق آن میشود. با این حال ثبت بهتنهایی کافی نیست و هدف نهایی تبدیل این داراییهای فکری به ارزش مادی و تجاریسازی آنهاست.
اسلامی با انتقاد از رویکردهای گذشته در حوزه تولید علم خاطرنشان کرد: در سالهای گذشته بسیاری از پایاننامهها و حتی برخی اختراعات و طرحهای صنعتی صرفاً در حد تولید محتوا باقی میماندند و وارد چرخه اقتصادی نمیشدند. در حالیکه امروز موفقیت در گرو توانایی تبدیل مالکیت فکری به ثروت و حضور در بازار واقعی است.
وی با اشاره به قانون جدید حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳ گفت: این قانون با هدف تسهیل فرآیندها و تقویت تجاریسازی از سال ۱۴۰۶ بهطور کامل اجرایی خواهد شد و تلاش میشود با ایجاد پیوند میان صاحبان ایده و سرمایهگذاران زمینه بهرهبرداری اقتصادی از اختراعات و طرحها فراهم شود.
رئیس مرکز مالکیت معنوی با ارائه آمار عملکرد این مرکز در سال ۱۴۰۴، افزود: در حوزه علائم تجاری داخلی بیش از ۷۸ هزار اظهارنامه دریافت شده و بیش از ۲۶ هزار ثبت قطعی شده است. در حوزه علامت تجاری بینالمللی نیز از ۲ هزار و ۱۲۱ اظهارنامه هزار و ۸۴۵ مورد ثبت قطعی شده، در حوزه اختراعات داخلی ۱۰ هزار و ۹۹۶ اظهارنامه دریافتی داشتیم که هزارو ۲۳۳ مورد به ثبت قطعی رسیده است.
وی اضافه کرد: همچنین در حوزه اختراعات بین المللی از ۲۷۶ اظهار نامه ۱۸۸ مورد ثبت و به فرجام رسیده است در حوزه طرحهای صنعتی نیز ۵ هزار و ۴۴۸ اظهارنامه دریافتی بوده و ۱۲۹۰ مورد ثبت قطعی انجام شده و در حوزه نشانههای جغرافیایی نیز در سال اخیر سه پرونده ملی و ۲۲ پرونده بین المللی داشتهایم.
اسلامی با استناد به گزارش شاخصهای جهانی نوآوری مالکیت فکری در سال ۲۰۲۵ اظهار کرد: سهم داراییهای فکری از تولید ناخالص داخلی جهان به بیش از ۱۱ درصد رشد کرده یعنی بیش از ۷۶۰۰ میلیارد دلار رسیده و این روند رو به رشد نشاندهنده اهمیت روزافزون این حوزه در اقتصاد جهانی است. ایران نیز باید در این مسیر حرکت کرده و سهم خود را از این بازار افزایش دهد.
وی در ادامه به اهمیت همکاری با بخش خصوصی اشاره کرد و گفت: نوآوران باید تمرکز خود را بر خلاقیت و توسعه ایدهها بگذارند و فرآیند تجاریسازی را با همکاری فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران پیش ببرند چرا که این حوزه نیازمند دانش تخصصی در بازاریابی و کسبوکار است.
اسلامی همچنین به ظرفیتهای کشور در حوزه نشانههای جغرافیایی اشاره کرد و افزود: تنوع اقلیمی تاریخی و فرهنگی ایران بستر مناسبی برای توسعه این حوزه فراهم کرده است از محصولاتی مانند زعفران و پسته گرفته تا صنایع دستی و سایر تولیدات بومی که میتوانند با ثبت و برندسازی، در بازارهای جهانی مطرح شوند.
وی با تأکید بر فراگیر بودن حوزه مالکیت فکری گفت: این حوزه محدود به قشر خاصی نیست و همه افراد از کشاورزان تا اساتید دانشگاه میتوانند در آن نقشآفرینی کنند.
رئیس مرکز مالکیت معنوی به جایگاه ایران در شاخص نوآوری جهانی ۲۰۲۵ اشاره کرد و گفت: ایران در حوزه ثبت علامت تجاری در رتبه دوم جهانی و از نظر اختراعات البته بر مبنا سرانه در رتبه چهاردهم قرار دارد و در حوزه طرحهای صنعتی نیز رتبه چهاردهم را کسب کرده است.
وی با اشاره به مصادیق مالکیت فکری در ورزش گفت: تاکنون ۱۳۶ طرح صنعتی ورزشی ثبت شده و بیش از ۱۱ هزار و ۱۸۰ علامت تجاری ورزشی و ۲۴۸ اختراع ورزشی ثبتشده در کشور وجود دارد و امیدواریم این ظرفیتها در حوزههایی نظیر کپیرایت و حمایت از عکس و محصولات رسانهای ورزشی نیز توسعه یابد.
جذب ۳۰۰ نیروی جدید در حوزه مالکیت صنعتی در دستور کار قرار دارد.
پژمان پروین معاون راهبردی توسعه مدیریت و منابع سازمان ثبت اسناد و املاک کشور، در آیین گرامیداشت روز جهانی مالکیت فکری اظهار کرد: حضور نخبگان، نوآوران و بهویژه جوانان و نوجوانان مخترع در این مراسم نشاندهنده ظرفیت بالای کشور در حوزه خلاقیت و نوآوری است.
پروین در ادامه با تأکید بر نقش جوانان در آینده کشور گفت: دیدن چهرههای جوان و مستعد که با تکیه بر توان علمی و خلاقیت خود در مسیر اختراع و نوآوری گام برمیدارند مایه امیدواری است و باید از این ظرفیت ارزشمند بهدرستی حمایت شود.
وی با بیان اینکه سازمان ثبت اسناد و املاک کشور بهصورت عملی نه شعاری، از مخترعان حمایت میکند تصریح کرد: این سازمان در حوزههایی همچون ثبت اختراعات، علائم تجاری و برندینگ تلاش کرده عملکرد مؤثری داشته باشد و از ایجاد نارضایتی در میان نوآوران جلوگیری کند.
معاون راهبردی توسعه مدیریت و منابع سازمان ثبت با تأکید بر ضرورت تسهیل فرآیندهای اداری خاطرنشان کرد: انتظار میرود زمان ثبت اختراعات به حداقل برسد و مخترعان کمتر درگیر پیچیدگیهای اداری شوند چرا که طولانی شدن این فرآیندها میتواند منجر به دلسردی نخبگان شود.
وی با اشاره به نقش کلیدی سازمان ثبت در توسعه کشور گفت: این سازمان با توجه به مأموریتهای متنوع خود میتواند نقش مهمی در پیشرفت اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و فناورانه ایفا کند. برخلاف تصور عمومی که وظیفه این سازمان را صرفاً صدور اسناد میداند حوزه فعالیت آن بسیار گستردهتر بوده و شامل ثبت و حمایت از داراییهای فکری نیز میشود.
پروین افزود: با گسترش علوم و فناوری مفهوم مالکیت از داراییهای مادی فراتر رفته و داراییهای فکری را نیز در بر گرفته است بهگونهای که در بسیاری موارد اهمیت این داراییها حتی بیش از اموال مادی است. در همین راستا، ثبت و حمایت حقوقی از این داراییها بهعنوان یکی از اولویتهای اصلی سازمان از طریق مرکز مالکیت معنوی دنبال میشود.
وی با اشاره به تعاملات بینالمللی این مرکز گفت: مرکز مالکیت معنوی بهعنوان مرجع رسمی این حوزه در کشور، مسئولیت تعامل با سازمان جهانی مالکیت فکری (وایپو) را بر عهده دارد و با بهرهگیری از تجربیات بینالمللی در مسیر توسعه این حوزه گام برمیدارد.
معاون سازمان ثبت همچنین بر اهمیت پیوند میان مالکیت فکری و ورزش تأکید کرد و افزود: انتخاب شعارمالکیت فکری و ورزش برای سال ۲۰۲۶، نشاندهنده توجه به این پیوند است و برگزاری این مراسم نیز در راستای ترویج این فرهنگ و تقویت ارتباط میان حوزههای مختلف صورت گرفته است.
وی گفت: معاونت راهبردی توسعه مدیریت و منابع، با تمرکز بر برنامهریزی، بودجه، آموزش و تأمین نیروی انسانی، بهعنوان پشتیبان فعالیتهای مرکز مالکیت معنوی عمل میکند.
پروین از برنامهریزی برای تقویت منابع انسانی در این حوزه خبر داد و اعلام کرد: در راستای اجرای قانون حمایت از مالکیت صنعتی مصوب ۱۴۰۳، جذب نیروی انسانی تا سقف ۳۰۰ نفر در دستور کار قرار دارد و پیگیریهای لازم برای اخذ مجوزهای مربوطه در حال انجام است.
وی با تبریک روز جهانی مالکیت فکری به فعالان این حوزه بر ضرورت تقویت همکاریهای بیننهادی بهویژه در حوزه ورزش و تندرستی تأکید کرد و ابراز امیدواری کرد که با بهرهگیری از ظرفیتهای موجود، زمینه توسعه اقتصاد دانشبنیان در این بخش فراهم شود.