به گزارش افق امروز
مدیرکل، معاونان و رؤسای مراکز آموزش فنیوحرفهای استان یزد در سلسله سخنانی، تصویری روشن از مسیر تازه این مجموعه برای تحول در آموزش مهارتی ترسیم کردند؛ مسیری که بر پایه آموزشهای تقاضامحور، مهارتهای آینده، مشارکت صنایع، تقویت بخش خصوصی، نوسازی زیرساختها و اتصال آموزش به اشتغال شکل گرفته است.
احمد طالبی، مدیرکل آموزش فنیوحرفهای استان یزد، با تأکید بر اینکه بازار کار به سرعت در حال تغییر است، گفت آموزش مهارتی نیز باید همزمان با این تغییرات بازطراحی شود. او توسعه کشور را وابسته به تربیت نیروی ماهر دانست و بر ضرورت حرکت از آموزشهای صرفاً عرضهمحور به سمت آموزشهای مبتنی بر نیاز بازار و صنعت تأکید کرد.
وی در ادامه از برنامهریزی برای توسعه آموزشهای مرتبط با هوش مصنوعی، انرژی خورشیدی، خودروهای برقی، خودروهای هیبریدی، تعمیر کامیون و ماشینآلات معدنی خبر داد و افزود: مهارتهایی مانند تولید محتوا نیز باید در سبد آموزشی مراکز قرار گیرد. طالبی همچنین حرکت برخی مراکز به سمت مدیریت هیئتامنایی را اقدامی مؤثر برای چابکسازی و افزایش کارآمدی دانست.
در ادامه این نشست، محمدرضا سلطانی، معاون آموزش، پژوهش و برنامهریزی، ساختار آموزش فنیوحرفهای را در سه بخش دولتی، خصوصی و مشارکتی تشریح کرد و گفت استان یزد دارای ۱۷ مرکز دولتی است که در سال گذشته بیش از ۲۶ میلیون نفرساعت آموزش برای بیش از ۱۸ هزار نفر ارائه کردهاند. او از فعالیت حدود ۳۰۰ تیم سیار، ۱۳ مرکز دانشگاهی، بیش از ۳۰۰ مرکز مهارتآموزی در محیط کار واقعی، ۴۸ مرکز جوار کارگاهی و ۹۸۶ آموزشگاه آزاد فعال خبر داد.
سلطانی اقتصاد دیجیتال را یکی از محورهای اصلی آینده آموزش مهارتی دانست و افزود سه کارگاه در حوزه هوش مصنوعی و فناوریهای نو راهاندازی شده و برنامه فعالیت در شش حوزه اقتصاد دیجیتال در دستور کار قرار دارد. او تأکید کرد آموزش باید به تولید محصول، عرضه در نمایشگاه و ورود به بازار منجر شود، نه اینکه صرفاً به صدور گواهینامه محدود بماند.
حمید رضاذفراشاهی، رئیس اداره سنجش، ارزشیابی و صلاحیت حرفهای، نیز با اشاره به تغییر شیوه برگزاری آزمونهای ادواری گفت: این آزمونها که پیشتر با وقفههای طولانی برگزار میشد، اکنون بهصورت فصلی و چهار بار در سال برگزار خواهد شد. به گفته او، آزمون نوبت مرداد برای ۱۳ مرداد برنامهریزی شده و ثبتنام آن از ۱۲ تا ۳۱ مرداد انجام میشود.
وی افزود تعهد استان در سال ۱۴۰۵ برگزاری حدود ۴۳ هزار آزمون است و در سه ماه نخست امسال نیز بیش از ۹ هزار آزمون آنلاین برگزار شده است. رضاذفراشاهی تأکید کرد آزمونهای مهارتی باید با استانداردهای آموزشی و عملی همراه باشند تا گواهینامه صادرشده، اعتبار واقعی در بازار کار داشته باشد.
محمد رحیمی، رئیس مرکز آموزش فنیوحرفهای دو منظوره آیتالله خامنهای یزد، نیز از ظرفیتهای گسترده این مرکز خبر داد و گفت این مجموعه با ۱۵ کارگاه ثابت، سال گذشته بیش از ۶۰۰ هزار نفرساعت آموزش برای حدود چهار هزار نفر ارائه کرده است. او افزود مرکز یادشده که پیشتر با عنوان مرکز برادران شناخته میشد، طی دو تا سه سال اخیر به مرکز دو منظوره تبدیل شده و اکنون در رشتههایی چون جوشکاری، تراشکاری، برق، چوب، ساختمان و درب و پنجره فعالیت دارد.
رحیمی مهارتآموزی را محدود به آموزش حضوری ندانست و گفت این مرکز از آموزش آنلاین، آفلاین و محیط کار واقعی نیز بهره میگیرد. او همچنین از نقش گسترده این مرکز در برگزاری آزمونهای مهارتی استان سخن گفت و افزود بخش مهمی از آزمونهای مهارتی یزد در این مجموعه برگزار میشود.
الهام معصومی، رئیس مرکز آموزش فنیوحرفهای خواهران، نیز با تشریح ظرفیتهای این مرکز از فعالیت ۹ کارگاه ثابت، ۱۴ کارگاه در محلهای اسکان، پنج کارگاه روستایی و حدود ۴۷ کارگاه سیار شهری خبر داد. او گفت آموزشها به مساجد، کتابخانهها، مراکز فرهنگی و نقاط مختلف شهری و روستایی منتقل شده تا دسترسی بانوان به مهارتآموزی آسانتر شود.
معصومی توسعه آموزشهای تقاضامحور را از اولویتهای اصلی مرکز خواهران دانست و افزود در حوزههایی مانند فناوری اطلاعات، هوش مصنوعی، فناوریهای نرمافزاری، صنایع پوشاک، دوختهای سنتی، نساجی، صنایع غذایی، عکاسی و چرم آموزش ارائه میشود. او همچنین از راهاندازی مرکز مهارتهای پیشرفته و برنامه افتتاح فروشگاه محصولات مهارتآموختگان در بلوار ولیعصر برای حمایت از تولیدات بانوان خبر داد.
مهدیه کارگر دهقانی، معاون پشتیبانی اداری و مالی، نیز سه مأموریت اصلی این حوزه را ارتقای سرمایه انسانی، توسعه زیرساختها و مدیریت هوشمند منابع دانست و گفت ادارهکل آموزش فنیوحرفهای استان یزد در سال ۱۴۰۴ توانسته با تنوعبخشی به منابع مالی، اعتبارات استانی خود را تقریباً دو برابر کند. او استفاده از اعتبارات ملی و استانی، مسئولیت اجتماعی صنایع، کمک خیرین و مشارکت بخش خصوصی را از مهمترین ابزارهای تحقق این هدف عنوان کرد.
وی همچنین از پیگیری اسناد مالکیت مراکز، نوسازی کارگاهها، توسعه زیرساختهای سنجش، اجرای طرحهای انرژی خورشیدی و تکمیل پروژه مرکز اشکذر خبر داد و افزود ادارهکل در مسیر مولدسازی داراییهای دولت نیز حرکت کرده است تا از این طریق بخشی از منابع مورد نیاز برای ارتقای زیرساختها تأمین شود.
برآیند سخنان مدیرکل، معاونان و رؤسای مراکز آموزش فنیوحرفهای استان یزد نشان میدهد این مجموعه در حال گذار از الگوی سنتی آموزش به یک مدل نوین، مشارکتی و بازارمحور است؛ الگویی که در آن مهارت، تولید، اشتغال و اقتصاد واقعی در یک زنجیره به هم پیوسته قرار میگیرند.
واکاوی و تحلیل فنی و عمیق :
اول: گذار از آموزش عرضهمحور به آموزش تقاضامحور
یکی از مهمترین پیامهای این مجموعه سخنان، پایان یافتن دوره آموزشهای جدا از نیاز بازار است. در این نگاه، هنرستان یا مرکز مهارتی نباید فقط به تولید دوره و صدور مدرک فکر کند، بلکه باید مستقیماً به سؤال «بازار چه میخواهد؟» پاسخ بدهد.
این تغییر رویکرد، اگر درست اجرا شود، میتواند نرخ هدررفت منابع آموزشی را کاهش دهد. وقتی دورهها بر اساس نیاز واقعی صنعت، خدمات و مشاغل نو طراحی شوند، احتمال اشتغالپذیری مهارتآموختگان بالا میرود و کارگاهها نیز از حالت نمایشی خارج میشوند.
اما این گذار نیازمند یک نظام دائمی رصد بازار است. یعنی مراکز باید مرتب دادههای اشتغال، تقاضای صنایع، تغییر فناوری و حتی مشاغل در حال افول را بررسی کنند تا آموزش از نیاز زمان عقب نماند.
دوم: مهارتهای آینده و فاصلهگیری از آموزشهای فرسوده
ورود رسمی موضوعاتی مانند هوش مصنوعی، انرژی خورشیدی، خودروهای برقی و اقتصاد دیجیتال به ادبیات آموزشی یزد، نشانهای از تغییر جدی در اولویتهاست. این موارد فقط عنوانهای جدید نیستند، بلکه به معنای ورود به حوزههاییاند که بازار آینده را شکل میدهند.
اهمیت این موضوع در آن است که بسیاری از مهارتهای امروز، ظرف چند سال آینده ممکن است کارآمدی خود را از دست بدهند. بنابراین آموزش فنیوحرفهای اگر بخواهد در خط مقدم بماند، باید هم مهارتهای پایه را حفظ کند و هم مهارتهای نو را به سرعت وارد سبد آموزشی کند.
البته چالش اصلی اینجاست که آموزش مهارتهای آینده صرفاً با اعلام رشته جدید حل نمیشود. این حوزهها به مربی متخصص، تجهیزات بهروز، زیرساخت مناسب و اتصال به پروژههای واقعی نیاز دارند. بدون این ارکان، عنوانهای نوین فقط در حد نام باقی میمانند.
سوم: پیوند آموزش با تولید، فروش و اشتغال
یکی از نقاط قوت این مجموعه سخنان، تأکید بر زنجیره کامل آموزش تا فروش است. در این نگاه، کارآموز در پایان دوره باید بتواند محصول یا خدمت تولید کند، آن را عرضه کند و از آن درآمد بگیرد.
این منطق بهویژه در حوزههایی مثل پوشاک، صنایعدستی، عکاسی، چرم و تولید محتوا اهمیت بیشتری دارد. زیرا این رشتهها قابلیت تبدیل سریع به درآمد را دارند و میتوانند برای بانوان، جوانان و گروههای جویای کار فرصت واقعی ایجاد کنند.
از سوی دیگر، تأکید بر فروشگاه محصولات مهارتآموختگان نشان میدهد که آموزش فنیوحرفهای یزد فقط به مهارتآموزی فکر نمیکند، بلکه به بازاررسانی محصول هم توجه دارد. این نقطه، اگر تقویت شود، میتواند حلقه مفقوده بسیاری از دورههای مهارتی در کشور را تکمیل کند.
چهارم: نقش بخش خصوصی و صنایع در حکمرانی مهارت
سخنان مدیرکل و معاونان نشان میدهد که ادارهکل بهتنهایی قادر به پاسخگویی به نیازهای رو به رشد آموزش مهارتی نیست. از همین رو، مشارکت صنایع، خیرین، دانشگاهها و بخش خصوصی بهعنوان یک ضرورت مطرح شده است.
مدل هیئتامنایی و مراکز جوار کارگاهی در همین مسیر معنا پیدا میکند. این ساختارها امکان میدهند که طراحی دورهها، تأمین تجهیزات، تربیت مربی و حتی ارزیابی خروجیها با حضور ذینفعان بازار انجام شود و تصمیمگیریها از حالت اداری صرف بیرون آید.
در واقع، اگر این مشارکت واقعی باشد، آموزش فنیوحرفهای از یک نهاد خدماتی به یک نهاد توسعهای تبدیل میشود. در چنین حالتی، صنعت نیز بهجای تماشاگر، به شریک آموزشی بدل میشود و از همان ابتدا در تربیت نیروی انسانی مورد نیاز خود نقش میگیرد.
پنجم: عدالت آموزشی و گسترش دسترسی
گستردگی کارگاههای سیار، آموزش در روستاها، مساجد، مراکز فرهنگی و محیطهای واقعی کار، نشان میدهد که یکی از رویکردهای جدی این مجموعه، بردن آموزش به محل زندگی و کار مردم است. این الگو برای استانی مانند یزد که پراکندگی جغرافیایی و نیازهای متنوع دارد، بسیار مهم است.
چنین مدلی بهویژه برای زنان، ساکنان مناطق دورافتاده و افرادی که امکان حضور دائم در مراکز ثابت را ندارند، فرصتساز است. در این الگو، مهارت فقط برای کسانی نیست که به مرکز آموزشی دسترسی دارند، بلکه به لایههای گستردهتری از جامعه میرسد.
با این حال، موفقیت این سیاست منوط به حفظ کیفیت است. اگر کارگاههای سیار بدون تجهیزات کافی یا مربی مناسب باشند، دسترسی بیشتر الزاماً به معنای آموزش بهتر نخواهد بود. بنابراین گسترش کمی باید همزمان با تضمین کیفیت پیش برود.
ششم: سنجش مهارت و اعتبار گواهینامه
یکی از ضعفهای مزمن آموزش مهارتی، فاصله میان آموزش و ارزیابی معتبر بوده است. در این مجموعه، برگزاری فصلی آزمونهای ادواری و آزمونهای آنلاین، تلاشی برای منظمسازی این چرخه است.
وقتی آزمونها با فاصلههای زیاد و وقفههای طولانی برگزار شوند، هم انگیزه مهارتآموز کاهش مییابد و هم زمان ورود او به بازار کار عقب میافتد. چهار نوبت شدن آزمون در سال، در ظاهر اقدامی ساده است، اما در عمل میتواند سرعت گردش مهارت را بالا ببرد.
از سوی دیگر، اعتبار گواهینامه زمانی بالا میرود که آزمون عملی، استاندارد آموزشی و خروجی واقعی با هم هماهنگ باشند. اگر این پیوند برقرار شود، مدرک مهارتی تبدیل به سند اعتماد بازار خواهد شد، نه یک کاغذ اداری.
هفتم: اقتصاد مهارت و تنوع منابع مالی
سخنان معاون پشتیبانی و مالی نشان میدهد که توسعه مهارت بدون منابع پایدار ممکن نیست. کارگاه، تجهیزات، نیروی انسانی، نگهداری و نوسازی همه به بودجه نیاز دارند و تکیه صرف بر منابع دولتی، پاسخگوی نیازها نیست.
از این منظر، مولدسازی داراییها، استفاده از مسئولیت اجتماعی صنایع، کمک خیرین و مشارکت بخش خصوصی، یک انتخاب نیست بلکه یک ضرورت است. وقتی اعتبارات استانی تقریباً دو برابر شده، یعنی مجموعه توانسته بخشی از این منطق تازه را عملی کند.
نکته مهم آن است که این تنوع منابع نباید به پراکندگی تصمیم یا وابستگی غیرشفاف منجر شود. اقتصاد مشارکتی زمانی مفید است که همراه با نظارت، شفافیت و اولویتگذاری دقیق باشد تا منابع به سمت پروژههای اثربخش هدایت شوند.
هشتم: آیندهسازی از مسیر مهارت
در جمعبندی نهایی، روشن است که این مجموعه صرفاً در حال اجرای چند برنامه پراکنده نیست، بلکه در حال طراحی یک چشمانداز تازه برای آموزش مهارتی در یزد است. این چشمانداز بر پایه پیوند مهارت با زندگی واقعی، شغل واقعی و بازار واقعی بنا شده است.
از کارگاههای هوش مصنوعی تا انرژی خورشیدی، از آموزش در محیط کار تا فروش محصولات مهارتآموختگان، همگی نشان میدهند که مهارت در این روایت، یک ابزار فردی صرف نیست، بلکه یک سازوکار توسعه اقتصادی و اجتماعی است.
اگر این روند با ثبات مدیریتی، تأمین مالی پایدار، سنجش دقیق و همکاری واقعی صنایع ادامه یابد، میتواند الگوی موفقی برای سایر استانها نیز باشد. اما اگر این برنامهها در سطح شعار باقی بمانند، فاصله میان هدف و نتیجه همچنان پابرجا خواهد ماند.
جمعبندی
مجموع سخنان مدیرکل، معاونان و رؤسای مراکز آموزش فنیوحرفهای استان یزد نشان میدهد که این ادارهکل وارد مرحله تازهای از بازتعریف مأموریت خود شده است. محور اصلی این تحول، حرکت از آموزشهای سنتی و کماثر به سمت آموزشهای تقاضامحور، مهارتهای آینده، مشارکت بخش خصوصی، نوسازی زیرساختها و پیوند آموزش با تولید و اشتغال است.
در این مسیر، هم توسعه رشتههای نو مانند هوش مصنوعی و انرژی خورشیدی دیده میشود و هم تقویت رشتههای کاربردی مثل پوشاک، جوشکاری، تراشکاری و برق. همزمان، نظام سنجش مهارت، آزمونهای فصلی و فروش محصولات مهارتآموختگان نیز بهعنوان حلقههای تکمیلی این زنجیره مطرح شدهاند.
به بیان دیگر، پیام اصلی این مجموعه سخنان آن است که آموزش فنیوحرفهای یزد دیگر نباید فقط آموزش بدهد؛ باید به بازار وصل شود، تولید بسازد، اشتغال خلق کند و در نهایت به موتور محرک اقتصاد مهارتی استان تبدیل شود.