به گزارش افق امروز، به نقل از خبرگزاری تسنیم از مراغه، در حالی که ایران با تولید سالانه ۶۸ هزار تن گل محمدی در رتبه نخست جهان قرار دارد، سهم تنها یک درصدی از بازارهای جهانی، نشاندهنده شکافی عمیق در زنجیره ارزش این محصول است؛ چالشی که در جشنواره گل محمدی مراغه نیز به عنوان نقطه کانونی برای جذب سرمایه و توسعه صنایع تبدیلی مورد واکاوی قرار گرفت.
اقتصاد کشاورزی ایران در حوزه گیاهان دارویی، به ویژه گل محمدی، با یک تناقض بزرگ دست و پنجه نرم میکند؛ حجم بالای تولید در برابر سهم ناچیز از تجارت جهانی.
مسعود جعفرنژاد، مدیر امور باغبانی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجان شرقی در حاشیه جشنواره گل محمدی مراغه، ضمن تشریح وضعیت کشت این محصول استراتژیک، از جایگاه چهارم این استان در کشور (پس از اصفهان، کرمان و فارس) خبر داد.
بررسی آمارهای ارائه شده نشان میدهد که پهنهای به وسعت یک هزار و ۳۷۰ هکتار در آذربایجان شرقی به کشت گل محمدی اختصاص یافته که نقطه قوت آن، سهم ۹۵ درصدی ارقام بومی و سازگار با اقلیم منطقه است. در این میان، شهرستان مراغه با ۲۰ هکتار گلستان، پیشبینی برداشت ۱۰۰ تن گل را در سال جاری ثبت کرده است.
با این حال تحلیل چرخه مصرف این محصول در استان حاکی از آن است که همچنان بخش قابلتوجهی از ارزش افزوده آن از دست میرود.
به گفته جعفرنژاد، در حال حاضر ۳۰ درصد گل محمدی استان صرف مصارف سنتی و خانگی (نظیر تهیه مربا و شربت) میشود و ۷۰ درصد دیگر به سمت فرآوریهای اولیه مانند تولید گلاب، اسانس و عرقیات میرود. وی برگزاری جشنوارههایی از این دست را فرصتی کلیدی برای معرفی ظرفیتها و جذب سرمایهگذار جهت توسعه صنایع تبدیلی میداند.
حلقه مفقوده؛ از خامفروشی تا صنایع پیشرفته
نگاهی کلانتر به بازار گل محمدی، ابعاد این هدررفت اقتصادی را روشنتر میکند. کارشناسان اقتصادی معتقدند ایران با در اختیار داشتن ۳۲ هزار هکتار سطح زیر کشت، غول بلامنازع تولید این محصول در جهان است، اما ضعف در فرآوری نهایی و بستهبندی، سهم کشورمان را در بازارهای بینالمللی روی عدد یک درصد متوقف کرده است.
برآوردهای تحلیلی نشان میدهد که درآمد ۸۰۰ تا ۹۰۰ میلیوندلاری فعلی در حوزه گیاهان دارویی، با تزریق سرمایه به بخش فرآوری و توقف خامفروشی، بهآسانی تا دو برابر قابل افزایش است. تحقق این جهش ارزی، در گرو گذار از تولید سنتی گلاب و ورود قدرتمند به زنجیره تولیدات صنایع غذایی، دارویی، آرایشی و عطرسازیهای معتبر جهان است؛ مسیری که میتواند گل محمدی را از یک محصول کشاورزی ساده، به یک موتور محرک اقتصادی در صادرات غیرنفتی تبدیل کند.