به گزارش افق امروز، به نقل از ایرنا، تارنمای اروپایی یورواکتیو نوشت: ارمنستان با این انتخابات وارد مرحله ای سرنوشتساز می شود که میتواند مسیر ژئوپلیتیکی این کشور را تغییر و درگیریها را کاهش دهد و به بهبود روابط با همسایگان منطقهای اش کمک کند.
این رسانه با اشاره به رقابت های ۱۸ حزب و ائتلاف، نوشت: پوسترهایی از نیکول پاشینیان نخست وزیر فعلی از جمله برجسته ترین تصاویر پایتخت در روزهای کمپین های انتخاباتی بوده است.
یورو اکتیو این انتخابات را معیاری برای محک زدن نخست وزیر ارمنستان در موفقیت برای کسب اکثریت کافی در پارلمان جهت اجرای اصلاحات قانونی اساسی ارزیابی کرد که شامل رسیدن به توافق صلح با آذربایجان و عادیسازی روابط با ترکیه همزمان با ادامه روند تدریجی نزدیکی با اتحادیه اروپا است.
این تغییر راهبردی هم زمان با فاصله گرفتن تدریجی ارمنستان از شریک امنیتی دیرینه اش روسیه بروز کرده است؛ با وجود این که ایروان همچنان بهشدت به مسکو در زمینههای اقتصادی و انرژی وابسته است.
ریچارد گیرگوسیان (Richard Giragossian) مدیر مرکز مطالعات منطقهای ایروان درباره این انتخابات گفت: مسکو و بروکسل با دقت نتایج این انتخابات را زیر نظر دارند.
تجدید نظر شکننده پس از جنگ قره باغ
این رسانه با اشاره به مناقشه بین ایروان و باکو بر سر قره باغ نوشت: روابط بین ایروان و مسکو از زمان بازپس گیری قره باغ توسط آذربایجان در سال ۲۰۲۳ و آوارگی ارمنی تبارها به شکل قابل ملاحظه ای رو به وخامت گذاشته است.
پاشینیان روسیه را به عدم ارائه ضمانتهای امنیتی کافی در طول این حمله متهم کرده در حالی که ارمنستان در کنار مذاکرات صلح نوظهور با آذربایجان، تعامل دیپلماتیک خود را با اتحادیه اروپا تسریع کرده است.
در سال ۲۰۲۵، پارلمان ارمنستان قانونی را تصویب کرد که بیانگر قصد این کشور برای پیگیری عضویت در اتحادیه اروپا بود. برگزاری متوالی اجلاس اتحادیه اروپا و ارمنستان و همچنین نشست جامعه سیاسی اروپا در ایروان در اوایل ماه مه نیز در بروکسل به عنوان نشانهای از اتحاد سیاسی تعبیر شد.
واسیلیس ماراگوس (Vassilis Maragos) سفیر اتحادیه اروپا در ارمنستان، در این زمینه خاطرنشان کرد بروکسل از تلاشهای ارمنستان برای عادیسازی روابط منطقهای در قفقاز، به ویژه با توافقنامه «اتصال» (connectivity) ماه گذشته برای افزایش سرمایه گذاری در زیرساختهای دیجیتال، تولید نیمههادیها و نوآوری، قویاً حمایت میکند.
ماراگوس به یورواکتیو گفت: این مشارکت ارتباطی بر پروژههای جدید در زمینه صلح و عادیسازی در منطقه و همچنین بازگشایی مرزها متمرکز است. ما در حال حاضر سه نقطه عبور مرزی جدید را شناسایی کردهایم که از آنها حمایت خواهیم کرد.
روابط شکننده با ترکیه
نتیجه انتخابات برای دیپلماسی منطقهای ارمنستان بسیار مهم است.
بنیامین پوغوسیان (Benyamin Poghossian) تحلیلگر مسائل ارمنستان، هشدار داد که اگر پاشینیان نتواند اکثریت پارلمان را به دست آورد، نتیجه انتخابات میتواند «نه تنها روند عادیسازی روابط ایروان با نه فقط آذربایجان، بلکه ترکیه را نیز تضعیف کند».
ارمنستان و ترکیه به رغم فقدان روابط دیپلماتیک از سال ۱۹۹۰، به تازگی تعاملات خود را افزایش دادهاند، از جمله اقداماتی را برای بازگشایی مرزها، احیای زیرساختهای تاریخی مانند پل آنی (Ani) و بررسی احیای خط آهن قارص گیومری (Kars-Gyumri) انجام داده اند.
در مارگارا (Margara) روستایی در ارمنستان نزدیک مرز ترکیه و در محدوده کوه آرارات، انتظارات در میان اهالی روستا با ۱۴۰۰ نفر جمعیت، برای مهاجرتهای فصلی خود از یک کشور به کشور دیگر با احتیاط در حال افزایش است.
گریگوری وسکانیان راننده تاکسی که بین مارگارا و ایروان، در نزدیکی گذرگاه مرزی که به تازگی با حمایت اروپا بازسازی شده کار میکند، گفت: وقتش رسیده است. امروزه کالاهای ارمنی باید از گرجستان عبور کنند تا به ترکیه برسند. باز شدن مرز همه چیز را ساده میکند.
افزایش تعاملات اتحادیه اروپا همزمان با نارضایتی روسیه
یورواکتیور نوشت: از دیدگاه روسیه، به ویژه با توجه به تقویت تعامل ایروان با بروکسل، فاصله گرفتن تدریجی ارمنستان از نقش سنتی مسکو به عنوان «دروازهبان قفقاز» به طور فزایندهای حساس است.
روسیه به تازگی سفیر خود را در ایروان برای مشورت در مورد روابط رو به رشد ارمنستان با اتحادیه اروپا فراخواند. در عین حال، مسکو از طریق محدودیت های جدید بر صادرات ارمنستان، از جمله محصولات کشاورزی، گل و آب معدنی، فشار اقتصادی را تشدید کرده است.
مقام های روسیه نگرانیهای بهداشتی و فنی را عامل این تصمیم خود مطرح میکنند، اما این اقدامات به طور گسترده در ایروان و بروکسل با انگیزههای سیاسی مرتبط دانسته میشود.
اورسولا فون در لاین رئیس کمیسیون اروپا، این محدودیتها را «اجبار اقتصادی غیرقابل قبول» توصیف کرده و مقامات در حال بررسی اقداماتی برای حمایت از صادرکنندگان ارمنی و تنوع بخشیدن به مسیرهای تجاری هستند.
مقام های اتحادیه اروپا می گویند که این بلوک همچنین حمایت از اتصال منطقهای و پروژههای زیرساختی مرزی را افزایش میدهد.
توازن نرم در ایروان
به نوشته یورواکتیو، با وجود افزایش تنشها، تحلیلگران معتقدند که قطع کامل روابط با روسیه در کوتاهمدت بعید است.
پوغوسیان تحلیگر مسائل ارمنستان خاطرنشان کرد که مسکو حضور استراتژیک خود را در ارمنستان را، بهویژه از طریق استقرار مرزبانان در امتداد مرز ارمنستان و ایران، حفظ می کند. انتظار میرود «طرح ترامپ برای (به اصطلاح)صلح و رفاه» که پروژه جادهای منطقهای مورد حمایت آمریکاست و ارمنستان و آذربایجان را در جنوب ارمنستان متصل میکند، در این منطقه اجرا شود. این پروژه نقش محوری در مذاکرات صلح جاری با باکو ایفا میکند.
پوغوسیان گفت: از نظر تئوری، روسیه میتواند این پروژه را مسدود کند.
وی با اشاره به اهرمهای بالقوه از جمله قیمتگذاری انرژی، ارتباطات حمل و نقل و نقل و انتقالات مالی افزود: روسیه ابزارهای زیادی در اختیار دارد.
با توجه به این اهرم، برخی از اعضای اپوزیسیون ارمنستان از پاشینیان به دلیل تضعیف روابط سنتی با روسیه انتقاد می کنند. با این وجود، تحلیلگران معتقدند که رویکرد دولت تا حد زیادی عملگرایانه است.
گیراگوسیان مدیر مرکز مطالعات منطقهای در ایروان گفت: دولت فعلی میداند که عضویت در اتحادیه اروپا همچنان یک چشمانداز دور از دسترس است. هدف اصلی آن تطبیق کشور با واقعیت جدید پس از از دست دادن قره باغ کوهستانی در سال ۲۰۲۳ است.
تنش در داخل بر سر مسیر سیاست خارجی
ساموئل کاراپتیان (Samvel Karapetyan) تاجر و رقیب اصلی پاشینیان است که در حال حاضر ۱۲.۵ درصد آرا را به خود اختصاص داده است. حزب او موسوم به«ارمنستان قوی»، اکنون از نارضایتی عمومی در مورد درگیری قرهباغ و ترس از تأثیر منفی روسیه بر کشور و اقتصاد آن بهرهبرداری میکنند.
کاراپتیان در جریان یک تجمع در میدان جمهوری ایروان در ۳ ژوئن (۱۳ خرداد)، که صدها نفر از هواداران او، از جمله خانوادههای آواره از سراسر ارمنستان، گرد هم آمدند مجبور شد از طریق پیام ویدئویی از پیش ضبط شده با هوادارانش ارتباط برقرار کند. وی در حال حاضر به اتهام پولشویی تحت بازجویی و مظنون به اقدام به نفع منافع روسیه است.
دانیک آوتیسیان (Danik Avetisyan) یکی از هواداران پاشینیان، در این تجمع گفت: ما میخواهیم به روسیه نزدیک بمانیم، نه به اتحادیه اروپا. گوش کنید، وقتی ۱۰۰ هزار ارمنی در قرهباغ توسط آذربایجان مورد حمله قرار گرفتند، هیچکس کاری نکرد.
با این حال، انتخابات روز یکشنبه به طور فزایندهای کمتر به عنوان یک انتخاب دوگانه بین شرق و غرب، بلکه بیشتر به عنوان یک همهپرسی در مورد چگونگی مدیریت محدودیتهای ژئوپلیتیکی کشور در یک نظم منطقهای به سرعت در حال تغییر قلمداد می شود.